Mhux irreġistrat għall-ewwel, iżda ma jirrinunzjax: kif żewġ żgħażagħ Ċeki bnew kampanja Ewropea mmexxija mill-istudenti dwar l-idea kbira tagħhom

X’jiġri jekk l-Ewropa jkollha network soċjali tas-servizz pubbliku, ibbażat fuq prinċipji simili għal dawk tal-media tas-servizz pubbliku? Dan jgħin biex jitwaqqaf it-tixrid tal-aħbarijiet foloz, biex in-nies jinqabdu fi bżieżaq tal-informazzjoni, u biex l-algoritmi kontinwament jippruvaw ibigħulna l-ideat — u l-affarijiet — forsi la rridu u lanqas neħtieġu?

Din hija l-mistoqsija wara l-inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej Netwerk Soċjali Pubbliku Ewropew. L-organizzaturi tagħha, František Tichý u Lukáš Mikulecký, marru b’mod indipendenti għal idea simili: il-midja soċjali saret parti essenzjali mill-ħajja pubblika, iżda l-pjattaformi fejn ħafna minn dik il-ħajja pubblika issa qed isseħħ huma fil-biċċa l-kbira xprunati minn interessi kummerċjali.

Il-proposta tagħhom tieħu ispirazzjoni minn mudell familjari madwar l-Ewropa: il-midja tas-servizz pubbliku. L-idea mhijiex li jinħoloq network soċjali kkontrollat mill-UE, iżda alternattiva indipendenti u orjentata lejn il-pubbliku li l-għan primarju tagħha jkun il-komunikazzjoni u l-aċċess għall-informazzjoni aktar milli l-massimizzazzjoni tal-involviment u l-profitt.

U din id-distinzjoni hija importanti għall-organizzaturi. Huma jappoġġaw l-isforzi biex jiġu rregolati l-pjattaformi eżistenti, tiġi indirizzata d-diżinformazzjoni u l-ambjent online jsir aktar sikur. Iżda jargumentaw li r-regolamentazzjoni waħedha ma tistax issolvi problema li għandha l-għeruq tagħha fil-mudell kummerċjali sottostanti tal-pjattaformi.

Għal František, il-mudell kummerċjali tal-pjattaformi tal-lum jinsab fil-qalba tal-problema:

“Anki jekk kien hemm mitt regolament, l-għan primarju tan-networks soċjali xorta jkun il-profitt. Nixtiequ noħolqu ambjent li l-għan primarju tiegħu mhuwiex il-profitt, iżda ritorn għall-prinċipju oriġinali.”

Lukáš javviċina l-istess kwistjoni minn angolu ieħor. Huwa jgħid li l-verifika tal-fatti u r-regolamentazzjoni huma importanti, iżda fil-biċċa l-kbira jittrattaw il-konsegwenzi tas-sistema:

“Jekk inkomplu nidentifikaw biss id-diżinformazzjoni, bażikament qed niddefendu lilna nfusna biss u għalhekk jeħtieġ li nibdlu dan, biex noħolqu alternattiva li taħdem b’mod differenti fil-livell tas-sistema nnifisha.”

Idea kbira mhix biżżejjed: meta l-Kummissjoni titlob reviżjoni

Qabel ma Lukáš u František setgħu jibdew jaħsbu dwar il-ġbir ta’ miljun firma, huma ltaqgħu mal-ewwel lezzjoni prattika tagħhom biex ibiddlu idea f’inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej.

Meta ppreżentaw in-Network Soċjali Pubbliku Ewropew għar-reġistrazzjoni għall-ewwel darba f’Diċembru 2025, il-Kummissjoni Ewropea sabet problema fundamentali waħda: kif ifformulat oriġinarjament, l-inizjattiva fil-fatt ma talbitx lill-Kummissjoni tipproponi att legali tal-UE.

• Iċċekkja l-kundizzjonijiet għar-reġistrazzjoni hawnhekk.
• Skopri Kif tabbozza inizjattiva: rekwiżiti legali u pariri prattiċi
• Għadu mhux ċert? Staqsi għal espert.

Madankollu, dan ma jfissirx li l-inizjattiva ġiet miċħuda. F’dan l-istadju tal-proċess ta’ reġistrazzjoni, l-organizzaturi kellhom l-għażla li jirrevedu l-proposta tagħhom bi tweġiba għall-valutazzjoni tal-Kummissjoni, iżommu l-verżjoni oriġinali, jew jirtirawha. 

Huma għażlu li jibqgħu bl-idea u jirrevedu t-test.

Lukáš ifakkar:

“Il-Kummissjoni stenniet li nkunu aktar speċifiċi u t-test tagħna ma ddikjarax b’mod espliċitu biżżejjed li l-Kummissjoni tinterpretah b’dak il-mod. Għalhekk kellna nerġgħu naħdmuha.”

L-organizzaturi mbagħad ġabu għarfien espert legali minn diversi direzzjonijiet. Huma kkonsultaw esperti mill-akkademja, b’mod partikolari fil-liġi Ewropea, u ddiskutew il-formulazzjoni mal-eks Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea Věra Jourová.

Huma użaw ukoll is-servizz bla ħlas tal-Forum tal-IĊE Ask a Expert. Dan kien partikolarment importanti għal inizjattiva li, skont František, s’issa ħadmet mingħajr finanzjament estern.

“Meta ma tkunx avukat, huwa pjuttost tajjeb li tikkonsulta l-aspetti legali.”
 

“Fil-bidu nett, kien hemm biss it-tnejn li aħna.” Issa t-tim għandu madwar 45 persuna

It-tieni sfida kienet daqstant fundamentali. Inizjattiva taċ-ċittadini Ewropej jeħtieġ li ssir Ewropea mhux biss fil-kwistjoni li tindirizza. Jeħtieġ in-nies u l-appoġġ madwar l-Istati Membri.

In-Netwerk Soċjali Pubbliku Ewropew ma bediex bħala proġett appoġġjat minn organizzazzjoni Ewropea kbira. Fil-bidu, kien hemm biss żewġ persuni fiċ-Ċekja.

Lukáš jgħid:

“Fil-bidu nett, kien hemm biss it-tnejn minna, jien u František, u bdejna prinċipalment permezz ta’ networks universitarji.”

Huma fittxew kuntatti permezz ta’ universitajiet, kollegi u persuni b’esperjenza ta’ Erasmus u programmi internazzjonali oħra. U ma kinux sempliċement qed ifittxu nies biex ilestu formalment il-grupp ta 'organizzaturi, iżda għal kull min ħass b'mod qawwi dwar il-kwistjoni.

Permezz ta’ dan il-proċess, il-par oriġinali gradwalment kiber f’tim ta’ madwar 45 persuna minn 11-il Stat Membru tal-UE. It-tim ikompli jfittex membri ġodda u oħrajn lesti li jgħinu fit-tixrid tal-inizjattiva.

Għal František, huwa importanti li dawn ikunu kollha voluntiera:

“Huma nies li jaħdmu fuq dan mingħajr ma jitħallsu għaliex, bħalna, iqisuh bħala prinċipju importanti u ddeċidew li jappoġġjawh.”

L-esperjenza tagħhom tindika mod wieħed possibbli kif idea li inizjalment twieldet fi Stat Membru wieħed tinbidel fi proġett Ewropew: aktar milli tibda billi tfittex istituzzjonijiet kbar, ibda b’nies li gradwalment jistgħu jiftħu networks ġodda u pajjiżi ġodda.

Ħamsa u erbgħin voluntier mhumiex biżżejjed. Jeħtieġ li jsiru tim

Hekk kif l-għadd ta’ voluntiera kiber, tfaċċat mistoqsija oħra: kif tikkoordina għexieren ta’ nies f’pajjiżi differenti u tibdel l-appoġġ għal idea f’kampanja Ewropea li tiffunzjona?

It-tim qasam lilu nnifsu fi gruppi ta’ ħidma li jkopru oqsma bħal PR, IT, avvenimenti u HR. Flimkien ma’ dawn, qed tiġi żviluppata struttura bbażata fuq il-pajjiż biex tgħin fil-koordinazzjoni tal-ġbir tal-firem.

František jispjega kif jaqsmu x-xogħol:

“Aħna naqsmu x-xogħol sabiex kulħadd jagħmel dak li jifhem l-aħjar u dak li jgawdi wkoll. In-nies għażlu liema timijiet jissieħbu abbażi tal-preferenzi u l-ħiliet tagħhom.”

Għal Lukáš, il-volontarjat ma għandux ikun relazzjoni f’direzzjoni waħda. Il-ħidma fuq il-kampanja għandha tagħti wkoll xi ħaġa lura lin-nies:

“Nippruvaw niżguraw li n-nies li jingħaqdu magħna jkunu jistgħu wkoll jieħdu xi ħaġa ’l bogħod minnha, u li l-ħidma fuq proġett Ewropew daqshekk kbir tista’ tagħtihom xi ħaġa bi tpattija għall-enerġija li jdaħħlu fiha.”

U kif qed jippjanaw li jiġbru miljun firma?

L-istrateġija emerġenti tagħhom għandha tliet pilastri ewlenin.

L-ewwel waħda hija l-universitajiet u n-networks tal-istudenti — l-istess ambjent li diġà għenhom jibnu tim Ewropew. Qed jippjanaw li javviċinaw l-universitajiet, l-organizzazzjonijiet tal-istudenti u l-istudenti nfushom, li jistgħu jgħinu biex l-inizjattiva tkompli tinfirex.

Qed iħarsu wkoll lejn dak li jistgħu jitgħallmu minn inizjattivi oħra taċ-ċittadini Ewropej. František jindika Stop Destroying Videogames, inizjattiva oħra li kellha preżenza qawwija fiċ-Ċekja u kibret minn sforz volontarju żgħir immexxi mill-istudenti f’kampanja Ewropea li ġabret aktar minn miljun firma.

Kif l-IĊE “Stop Destroying Videogames” marret virali — u x’tista’ titgħallem minnha

Hemm paralleli ovvji. It-tnejn li huma bdew biż-żgħażagħ u bil-voluntiera aktar milli b’organizzazzjonijiet stabbiliti kbar, u t-tnejn li huma jindirizzaw kwistjonijiet relatati mat-teknoloġija ta’ importanza partikolari għall-ġenerazzjonijiet iżgħar. Iżda l-komunitajiet madwar iż-żewġ inizjattivi huma differenti. Stop Destroying Videogames kien kapaċi jimmobilizza komunità tal-logħob eżistenti, inkluż permezz ta 'Discord. In-Network Soċjali Pubbliku Ewropew jeħtieġ li jsib in-networks li jista’ jkollhom dak ir-rwol għall-kampanja tiegħu stess.

Il-lezzjoni ma hijiex li jiġu kkupjati kanali ta’ komunikazzjoni ta’ ECI oħra ta’ suċċess, iżda li wieħed jifhem għaliex dawk il-kanali ħadmu u jidentifikaw il-komunitajiet li jista’ jkollhom l-istess rwol għal kawża differenti.

It-tieni pilastru huwa l-PR u l-komunikazzjoni permezz tal-midja soċjali. L-għan mhuwiex biss li tiġi promossa s-sejħa għall-iffirmar, iżda li jiġi spjegat dak li l-organizzaturi jqisu bħala l-problemi tal-mudell attwali tal-midja soċjali u li jitħeġġeġ dibattitu pubbliku usa’.

Lukáš jispjega:

“Nixtiequ nispjegaw lin-nies x’inhuma l-problemi bin-networks soċjali u, filwaqt li nibnu fuq dan, inħeġġu u nappoġġaw dibattitu pubbliku dwar jekk in-networks soċjali kif jeżistu llum humiex verament ta’ benefiċċju għas-soċjetà u għall-individwi, jew jekk neħtieġux approċċ differenti għalihom b’mod ġenerali.”

It-tielet pilastru huwa avvenimenti u kuntatt wiċċ imb wiċċ — dibattiti, stands ta’ informazzjoni u konferenza żgħira ppjanata.

L-użu tal-midja soċjali biex tinbidel il-midja soċjali

U mbagħad hemm il-paradoss li n-Netwerk Soċjali Pubbliku Ewropew ma jistax jevita.

Jekk l-inizjattiva trid tikkonvinċi lil miljun Ewropew li l-mudell tal-midja soċjali tal-lum jeħtieġ alternattiva, l-ewwel trid issib lil dawk in-nies.

U dan ifisser li tuża l-pjattaformi tal-midja soċjali li trid tibdel.

František huwa pragmatiku dwar dan: minkejja t-tħassib tagħhom dwar il-mod kif joperaw il-pjattaformi eżistenti, il-midja soċjali tibqa’ essenzjali biex jintlaħqu għadd kbir ta’ nies.

“Fuq in-networks soċjali eżistenti, se nippruvaw nikkonvinċu lin-nies li ma jaħdmux tajjeb. Dan jinstema’ bħala kontradizzjoni, iżda nemmen li nistgħu nuru li dan jista’ jsir.”

Dan huwa l-paradoss fil-qalba tal-kampanja tagħhom — u jġib l-istorja lura għall-mistoqsija li biha bdiet l-inizjattiva tagħhom.

Jistgħu jużaw is-sistema li jridu jibdlu biex jibnu moviment Ewropew għal alternattiva?

Lukáš Mikulecký, František Tichý u l-45 voluntier tagħhom issa għandhom sena — u miljun firma — biex isiru jafu.

Tista' tkun interessat li taqra wkoll:

• Sommarju u reġistrazzjoni tal-webinar: Fehim tar-rekwiżiti legali għat-tnedija ta’ IĊE 
• Kif tistruttura t-tim tal-IĊE tiegħek
• L-istrateġija “voluntier l-ewwel” wara l-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej “Star-Pass”