Ένας από εμάς

Η πρωτοβουλία «Ένας από εμάς», η οποία καταχωρίστηκε στις 11 Μαΐου του 2012, ήταν μία από τις πρώτες Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών (ΕΠΠ) που συγκέντρωσαν με επιτυχία πάνω από ένα εκατομμύριο δηλώσεις υποστήριξης. 

Η πρωτοβουλία ζητούσε τη νομική προστασία της αξιοπρέπειας, του δικαιώματος στη ζωή και της ακεραιότητας κάθε ανθρώπου από τη σύλληψη. Κεντρικός στόχος της ήταν να σταματήσει η παροχή ενωσιακής χρηματοδότησης για δραστηριότητες που αφορούν ανθρώπινα έμβρυα, ιδίως στους τομείς της έρευνας, της δημόσιας υγείας και της αναπτυξιακής συνεργασίας.

Μετά την ολοκλήρωση της εκστρατείας συγκέντρωσης υπογραφών, η πρωτοβουλία υποβλήθηκε επίσημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 28 Φεβρουαρίου 2014, υποστηριζόμενη από πιστοποιητικά που επιβεβαίωναν την εγκυρότητα 1 721 626 δηλώσεων υποστήριξης. Στο πλαίσιο της διαδικασίας της ΕΠΠ, οι διοργανωτές συναντήθηκαν με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις 9 Απριλίου του 2014 και παρουσίασαν την πρότασή τους σε δημόσια ακρόαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την επόμενη ημέρα. 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε την επίσημη απάντησή της στις 28 Μαΐου 2014 μέσω ανακοίνωσης (βλ. το σχετικό δελτίο Τύπου). Στο πλαίσιο της αξιολόγησής της, η Επιτροπή επισήμανε ότι το πρωτογενές δίκαιο της ΕΕ κατοχυρώνει ήδη τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, το δικαίωμα στη ζωή και την ακεραιότητα του ατόμου. Υπενθύμισε επίσης ότι όλες οι δαπάνες της ΕΕ πρέπει να συμμορφώνονται με το πρωτογενές δίκαιο της ΕΕ βάσει του δημοσιονομικού κανονισμού της ΕΕ. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν ήταν αναγκαίο να προτείνει τροποποιήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού.

Η πρωτοβουλία «Ένας από εμάς» ξεχωρίζει επίσης ως παράδειγμα διοργανωτών που αξιοποίησαν πλήρως το πλαίσιο της ΕΠΠ υποβάλλοντας σχέδιο νομικής πράξης βάσει του οποίου προτείνονταν τρεις νομοθετικές τροποποιήσεις. Επιπλέον, η εκστρατεία εξελίχθηκε σε μια πιο μακροπρόθεσμη οργανωτική προσπάθεια με τη δημιουργία της «One of Us Federation» τον Σεπτέμβριο του 2013, μιας οργάνωσης με δική της νομική προσωπικότητα που ιδρύθηκε για να υποστηρίξει και να συνεχίσει το έργο της πρωτοβουλίας.

Ισχυρό δίκτυο εθνικών επιτροπών

Η εκστρατεία βασίστηκε σε ένα δίκτυο εθνικών επιτροπών σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθεμία από τις οποίες ήταν αρμόδια για την προσαρμογή των προσπαθειών προβολής και κινητοποίησης στο δικό της εθνικό πλαίσιο. Αυτή η αποκεντρωμένη δομή επέτρεψε στους διοργανωτές να συνδυάσουν ένα κοινό ευρωπαϊκό μήνυμα με τοπικά προσαρμοσμένες εκστρατείες.

Συγκέντρωση των προσπαθειών εκεί όπου η στήριξη ήταν ισχυρότερη

Οι διοργανωτές εστίασαν ιδιαίτερα τις προσπάθειές τους σε χώρες με εδραιωμένα κινήματα υπέρ της ζωής, όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Πολωνία και η Ισπανία. Η υφιστάμενη οργανωτική ικανότητα, τα ενεργά δίκτυα της κοινωνίας των πολιτών και η ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με το ζήτημα συνέβαλαν στη συγκέντρωση μεγάλου αριθμού υπογραφών και επέτρεψαν στην πρωτοβουλία να υπερβεί το ελάχιστο όριο σε δεκαοκτώ κράτη μέλη.

Υποστήριξη υψηλού επιπέδου και ευρεία κινητοποίηση

Η δημόσια στήριξη από σημαντικούς θρησκευτικούς φορείς και φορείς της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένου του Βατικανού, συνέβαλε στην αύξηση της προβολής της πρωτοβουλίας και στην κινητοποίηση υποστηρικτών σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι εθνικοί πρεσβευτές και οι οργανώσεις-εταίροι ενίσχυσαν περαιτέρω το μήνυμα της εκστρατείας και ενθάρρυναν τη συμμετοχή των πολιτών.

Σαφείς στόχοι και πειθαρχημένη διαχείριση της εκστρατείας

Οι διοργανωτές καθόρισαν μια σειρά προοδευτικά φιλόδοξων στόχων, από την επίτευξη των εθνικών ορίων σε επτά χώρες έως τη συγκέντρωση υπογραφών που υπερέβαιναν κατά πολύ το ένα εκατομμύριο. Αυτή η δομημένη προσέγγιση συνέβαλε στη διατήρηση της δυναμικής καθ’ όλη τη διάρκεια της εκστρατείας και παρείχε περιθώριο ασφαλείας έναντι πιθανών απωλειών κατά τη διαδικασία επαλήθευσης.

Προετοιμασία

Τα θεμέλια της εκστρατείας «Ένας από εμάς» τέθηκαν με τη συνεργασία μεταξύ ΜΚΟ από χώρες με εδραιωμένα κινήματα υπέρ της ζωής, συμπεριλαμβανομένων της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Πολωνίας, της Ισπανίας και της Ιταλίας. Οι οργανώσεις αυτές προσέγγισαν ομάδες που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις σε ολόκληρη την Ευρώπη και τις ενθάρρυναν να συστήσουν εθνικές επιτροπές ικανές να διαχειριστούν την εκστρατεία σε εθνικό επίπεδο.

Για τη στήριξη του συντονισμού σε ολόκληρη την ΕΕ, οι οργανώσεις-εταίροι συνεισέφεραν χρηματοδότηση για μια κεντρική δομή εκστρατείας με έδρα τις Βρυξέλλες, η οποία κάλυπτε δραστηριότητες όπως οι συνεδριάσεις, τα ταξίδια και η συνολική διαχείριση της εκστρατείας. Ταυτόχρονα, κάθε εθνική επιτροπή ήταν υπεύθυνη για τη συγκέντρωση των πόρων που απαιτούνταν για τη διεξαγωγή των δικών της δραστηριοτήτων και προσπαθειών προβολής.

Συγκέντρωση χρηματοδότησης και πόροι

Η πρωτοβουλία «Ένας από εμάς» έλαβε χρηματοδοτική στήριξη από τρεις χορηγούς, συνολικού ύψους 159 219 EUR.

Σημείωση: Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη στήριξη και τη χρηματοδότηση της πρωτοβουλίας «Ένας από εμάς» είναι διαθέσιμες στη σελίδα της πρωτοβουλίας στο μητρώο ΕΠΠ. Είναι υποχρεωτική η αναφορά μόνο των συνεισφορών άνω των 500 ευρώ ανά χορηγό.

Στρατηγική της εκστρατείας 

Η εκστρατεία ξεκίνησε αμέσως μετά την καταχώριση της πρωτοβουλίας.

Οι διοργανωτές αφιέρωσαν τους πρώτους πέντε μήνες κυρίως στη δημιουργία των δομών που απαιτούνταν ώστε να δραστηριοποιούνται σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Όπως εξήγησαν αργότερα, η περίοδος αυτή αφιερώθηκε σε μεγάλο βαθμό στη δημιουργία του οργανωτικού πλαισίου που απαιτούνταν για την υποστήριξη της εκστρατείας. Η πρωτοβουλία προχώρησε στην πλήρους κλίμακας συγκέντρωση υπογραφών μόνο αφότου είχε τεθεί σε λειτουργία αυτό το δίκτυο. Ως εκ τούτου, η συντριπτική πλειονότητα των υπογραφών συγκεντρώθηκαν κατά τους τελευταίους έξι μήνες της παραταθείσας 18μηνης περιόδου συγκέντρωσης.

Για την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση των πολιτών σχετικά με την πρωτοβουλία, οι διοργανωτές ενέκριναν μια ευρεία επικοινωνιακή στρατηγική που συνδύαζε παραδοσιακούς και ψηφιακούς διαύλους. Δημιούργησαν ειδικό ιστότοπο, συνεργάστηκαν με τον Τύπο μέσω συνεντεύξεων και προβολής στα μέσα ενημέρωσης και διατήρησαν ενεργή παρουσία σε πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook και το Twitter. Αυτή η προσέγγιση μέσω πολλαπλών διαύλων συνέβαλε στην επέκταση της εμβέλειας της εκστρατείας πέραν των εθνικών συνόρων και στη σύνδεση υποστηρικτών σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Μια κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική παρείχε τη γενική κατεύθυνση για την εκστρατεία, επιτρέποντας παράλληλα σε κάθε εθνική επιτροπή να προσαρμόζει τις δραστηριότητές της στις τοπικές συνθήκες. Οι εθνικές επιτροπές ενθαρρύνθηκαν να εντοπίσουν πρεσβευτές που θα μπορούσαν να προωθήσουν την πρωτοβουλία, να αυξήσουν την προβολή και να παρακινήσουν τους πολίτες να υπογράψουν δηλώσεις υποστήριξης.

Οι διοργανωτές διάρθρωσαν την εκστρατεία τους γύρω από μια σειρά ολοένα και πιο φιλόδοξων οροσήμων:

1. Επίτευξη του ελάχιστου ορίου υπογραφών σε επτά κράτη μέλη.
2. Συγκέντρωση ενός εκατομμυρίου υπογραφών.
3. Επίτευξη 1,2 εκατομμυρίων υπογραφών ώστε να ληφθούν υπόψη πιθανές ακυρώσεις κατά το στάδιο της επαλήθευσης.
4. Επίτευξη 1,5 εκατομμυρίων υπογραφών για την ενίσχυση του πολιτικού μηνύματος της πρωτοβουλίας.
5. Συγκέντρωση όσο το δυνατόν περισσότερων υπογραφών από το μεγαλύτερο δυνατό εύρος χωρών.

Αυτή η σταδιακή προσέγγιση συνέβαλε στη διατήρηση της δυναμικής και παρείχε σαφείς στόχους καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου συγκέντρωσης.

Αριθμός δηλώσεων υποστήριξης που συγκέντρωσε η πρωτοβουλία «Ένας από εμάς» ανά κράτος μέλος

Η πρωτοβουλία υποβλήθηκε επίσημα στις 28 Φεβρουαρίου 2014, συνοδευόμενη από πιστοποιητικά που επιβεβαίωναν την εγκυρότητα 1 721 626 δηλώσεων υποστήριξης. Συνολικά, η πρωτοβουλία «Ένας από εμάς» υπερέβη το απαιτούμενο εθνικό όριο σε δεκαοκτώ κράτη μέλη, ξεπερνώντας κατά πολύ την ελάχιστη απαίτηση που ορίζεται στον κανονισμό ΕΠΠ.

Ο πλήρης πίνακας με τις δηλώσεις υποστήριξης διατίθεται στην ειδική ιστοσελίδα της Επιτροπής.

Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετώπισαν οι διοργανωτές ήταν η τεχνική πολυπλοκότητα της δημιουργίας του επιγραμμικού συστήματος συγκέντρωσης. Για την αντιμετώπιση αυτών των δυσκολιών, κατά τα πρώτα έτη του μέσου της ΕΠΠ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρείχε υπηρεσίες φιλοξενίας για τα επιγραμμικά συστήματα συγκέντρωσης των διοργανωτών οι οποίες υπερέβαιναν τις υποχρεώσεις της βάσει του κανονισμού, καθώς και τεχνική βοήθεια και κατάρτιση.

Η Επιτροπή θέσπισε επίσης έκτακτα μέτρα για πρωτοβουλίες που είχαν καταχωριστεί πριν από τις 31 Οκτωβρίου 2012, με τα οποία επέτρεψε την καταμέτρηση των δηλώσεων υποστήριξης που είχαν συγκεντρωθεί έως την 1η Νοεμβρίου 2013, παρατείνοντας την περίοδο συγκέντρωσης πέραν των συνήθων 12 μηνών.

Όταν το στάδιο της συγκέντρωσης ολοκληρώθηκε την 1η Νοεμβρίου 2013, περίπου το 65 % του συνόλου των δηλώσεων υποστήριξης είχε συγκεντρωθεί σε έντυπη μορφή από εθελοντές, ενώ το υπόλοιπο 35 % είχε συγκεντρωθεί διαδικτυακά. Το αποτέλεσμα κατέδειξε τη σημασία της ισχυρής επιτόπιας κινητοποίησης σε επίπεδο βάση για το συγκεκριμένο ζήτημα.

Επίσημη υποβολή και συναντήσεις με την Επιτροπή

Η Máire Geoghegan-Quinn, επίτροπος αρμόδια για την Έρευνα, την Επιστήμη και την Καινοτομία, συναντήθηκε με τους διοργανωτές της πρωτοβουλίας πολιτών «Ένας από εμάς» πριν από την ακρόασή τους ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 9 Απριλίου 2014 (βλ. δελτίο Τύπου). Ο Grégor Puppinck, γενικός διευθυντής του Ευρωπαϊκού Κέντρου για το Δίκαιο και τη Δικαιοσύνη (ECLJ) και πρόεδρος της ευρωπαϊκής επιτροπής της Πρωτοβουλίας Πολιτών «Ένας από εμάς», διετέλεσε πρόεδρος της αντιπροσωπείας. 

Δημόσια ακρόαση ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Οι διοργανωτές παρουσίασαν την πρωτοβουλία τους σε δημόσια ακρόαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 10 Απριλίου 2014.

Διοργανωτές στη δημόσια ακρόαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πηγή: Ομάδα στο Facebook «ONE OF US»

Επίσημη απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Στις 28 Μαΐου 2014 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την επίσημη απάντησή της στην πρωτοβουλία μέσω ανακοίνωσης (βλ. δελτίο Τύπου). Μετά από αξιολόγηση της πρότασης των διοργανωτών, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν θα υπέβαλε νομοθετική πρόταση. Επισήμανε ότι το σχετικό πλαίσιο χρηματοδότησης είχε πρόσφατα συζητηθεί και συμφωνηθεί τόσο από τα κράτη μέλη όσο και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και, ως εκ τούτου, δεν θεωρούσε αναγκαίες περαιτέρω νομοθετικές αλλαγές.

Νομοθετικός αντίκτυπος και συνέχεια που δόθηκε

Μολονότι η Επιτροπή αποφάσισε να μην προτείνει νέα νομοθεσία, οι διοργανωτές παρέμειναν προσηλωμένοι στη συντήρηση της δυναμικής που είχε δημιουργηθεί από την εκστρατεία. Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ενημέρωναν τους υποστηρικτές, κυρίως μέσω μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, κοινοποιώντας λεπτομερείς αναφορές σχετικά με τη συγκέντρωση υπογραφών σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι επιτυχίες που είχαν επιτευχθεί σε μία χώρα επισημαίνονταν ώστε να παρασχεθεί ενθάρρυνση και κίνητρα σε υπεύθυνους εκστρατείας σε άλλες χώρες. Καθώς περισσότερες χώρες επιτύγχαναν τα εθνικά τους όρια, τα επιτεύγματα αυτά χρησιμοποιούνταν για την κινητοποίηση των υπόλοιπων εθνικών εκστρατειών και τη διατήρηση της συμμετοχής σε ολόκληρο το δίκτυο.

Για τους διοργανωτές, η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών ποτέ δεν επρόκειτο να αποτελέσει μια μεμονωμένη προσπάθεια. Αντ’ αυτού, αποτέλεσε το θεμέλιο για πιο μακροπρόθεσμη συνεργασία μεταξύ οργανώσεων και υποστηρικτών που συμμερίζονταν κοινούς στόχους. Επεκτείνοντας τις σχέσεις και τα δίκτυα που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της εκστρατείας, ίδρυσαν την «One of Us Federation», η οποία συνέχισε τις δραστηριότητές της τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο.

Διαδήλωση του κινήματος «Ένας από εμάς» μπροστά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες τον Ιούνιο του 2021 κατά της έγκρισης της έκθεσης Matic. Πηγή: Ομάδα στο Facebook «ONE OF US»

Η εμπειρία καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο μια Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών μπορεί να έχει αντίκτυπο πέρα από την άμεση νομοθετική διαδικασία. Πέραν του ότι παρέχει στους πολίτες τη δυνατότητα να εγείρουν ένα ζήτημα σε επίπεδο ΕΕ, μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία βιώσιμων δικτύων, να ενισχύσει τη διασυνοριακή συνεργασία και να φέρει σε επαφή άτομα και οργανισμούς γύρω από έναν κοινό μακροπρόθεσμο στόχο.

Επανεξετάζοντας την εκστρατεία, οι διοργανωτές προσδιόρισαν έναν τομέα στον οποίο θα υιοθετούσαν διαφορετική προσέγγιση στο μέλλον: την οργανωτική προετοιμασία. Ειδικότερα, τόνισαν ότι είναι σημαντικό να υπάρχει εξαρχής ισχυρότερη και πιο εδραιωμένη δομή σε κάθε συμμετέχουσα χώρα. Κατά την άποψή τους, μια πιο στέρεη οργανωτική βάση θα τους είχε δώσει περισσότερο χρόνο για να εστιάσουν στη συγκέντρωση υπογραφών και θα είχε υποστηρίξει τον ακόμη πιο αποτελεσματικό μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε μπορείτε να βρείτε στον ιστότοπο της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών.

Δημιουργήστε το δίκτυό σας πριν ξεκινήσετε

Οι δυνατοί εθνικοί συντονιστές και οι αξιόπιστες οργανώσεις-εταίροι θα δώσουν στην εκστρατεία σας τη δομή και τη δυναμική που απαιτούνται για την κινητοποίηση υποστηρικτών σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Κρατήστε όλους τους συμμετέχοντες ενήμερους και δώστε τους κίνητρα

Οι τακτικές ενημερώσεις σχετικά με την πρόοδο συμβάλλουν να διατηρηθεί ο ενθουσιασμός, ενισχύουν την ομαδική εργασία και ενθαρρύνουν τις εθνικές εκστρατείες να μαθαίνουν η μία από τις επιτυχίες της άλλης.

Σχεδιάστε τι θα ακολουθήσει μετά τη συγκέντρωση ενός εκατομμυρίου υπογραφών

Χρησιμοποιήστε την εκστρατεία για να δημιουργήσετε ανθεκτικά δίκτυα και εταιρικές σχέσεις που μπορούν να συνεχίσουν να προωθούν τον σκοπό σας πολύ μετά το τέλος του σταδίου συγκέντρωσης υπογραφών.

Εστιάστε στον αντίκτυπο, όχι μόνο στη νομοθεσία

Ακόμη και όταν η νομοθετική αλλαγή είναι αβέβαιη, μια επιτυχημένη πρωτοβουλία μπορεί να πυροδοτήσει τον διάλογο, να αυξήσει την ευαισθητοποίηση και να οικοδομήσει ένα ισχυρό κίνημα σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με την πρωτοβουλία «Ένας από εμάς» διατίθενται στον ιστότοπο των διοργανωτών και στην ειδική ιστοσελίδα της Επιτροπής.