Eén van ons

“Eén van ons” werd geregistreerd op 11 mei 2012 en was een van de eerste Europese burgerinitiatieven (EBI’s) waarvoor meer dan een miljoen geldige steunbetuigingen werden verzameld. 

In het kader van dit initiatief werd ertoe opgeroepen de waardigheid, het recht op leven en de integriteit van ieder menselijk wezen vanaf de bevruchting wettelijk te beschermen. Het initiatief was voornamelijk bedoeld om een einde te maken aan de EU-financiering voor activiteiten waarbij menselijke embryo’s worden gebruikt, met name op het gebied van onderzoek, volksgezondheid en ontwikkelingssamenwerking.

Toen de campagne voor het verzamelen van handtekeningen was afgerond, is het initiatief op 28 februari 2014 formeel ingediend bij de Europese Commissie, met certificaten ter bevestiging van de geldigheid van 1 721 626 steunbetuigingen. In het kader van het EBI-proces hebben de organisatoren op 9 april 2014 vertegenwoordigers van de Europese Commissie ontmoet en hun voorstel de volgende dag toegelicht tijdens een openbare hoorzitting in het Europees Parlement. 

De Europese Commissie heeft haar officiële antwoord op 28 mei 2014 vastgesteld in de vorm van een mededeling (zie persbericht). In haar beoordeling merkte de Commissie op dat de eerbied voor de menselijke waardigheid, het recht op leven en de menselijke integriteit reeds is verankerd in het primaire EU-recht. Daarnaast herinnerde de Commissie eraan dat alle uitgaven van de EU uit hoofde van het Financieel Reglement met dat recht in overeenstemming moeten zijn. Op basis daarvan is de Commissie tot de slotsom gekomen dat er geen aanpassingen aan het Financieel Reglement hoefden te worden voorgesteld.

Het initiatief “Eén van ons” is ook een treffend voorbeeld van hoe organisatoren ten volle gebruik kunnen maken van het EBI-kader door een ontwerp van rechtshandeling in te dienen waarbij drie wetswijzigingen worden voorgesteld. Daarnaast is de campagne uitgegroeid tot een organisatorische inspanning op de lange termijn, onder meer door middel van de in september 2013 opgerichte One of Us Federation, een organisatie met een eigen rechtspersoonlijkheid die is opgericht om de werkzaamheden van het initiatief te ondersteunen en voort te zetten.

Een sterk netwerk van nationale comités

De campagne was gebaseerd op een netwerk van nationale comités in heel Europa, waarbij elk comité verantwoordelijk was voor het aanpassen van de te leveren inspanningen op het gebied van voorlichting en mobilisatie aan de eigen nationale context. Als gevolg van deze gedecentraliseerde structuur waren de organisatoren in staat om een gemeenschappelijke Europese boodschap te combineren met lokale campagnes.

Concentratie van inspanningen op landen waar de steun het grootst was

De organisatoren richtten zich met name op landen met gevestigde “pro-life”-bewegingen, waaronder Duitsland, Frankrijk, Italië, Polen en Spanje. Dankzij de bestaande organisatorische capaciteit, actieve maatschappelijke netwerken en de bekendheid van het publiek met dit onderwerp konden veel handtekeningen worden verzameld en is het initiatief erin geslaagd om in achttien lidstaten de minimumdrempel te halen.

Steun op hoog niveau en een brede mobilisatie

Openlijke steun van invloedrijke religieuze actoren, waaronder het Vaticaan, en van het maatschappelijke middenveld heeft ertoe bijgedragen dat het initiatief meer bekendheid kreeg en dat in heel Europa aanhangers werden gemobiliseerd. Nationale ambassadeurs en partnerorganisaties hebben de boodschap van de campagne verder uitgedragen en burgers aangemoedigd om deel te nemen.

Duidelijke doelstellingen en een strakke campagne

De organisatoren hebben een reeks steeds ambitieuzere doelstellingen vastgesteld, van het bereiken van de nationale drempel in zeven landen tot het verzamelen van ruim meer dan één miljoen handtekeningen. Deze gestructureerde aanpak droeg ertoe bij dat het momentum gedurende de gehele campagne behouden bleef en bood een buffer tegen mogelijke verliezen bij de verificatie.

Voorbereiding

De grondslagen van de “Eén van ons”-campagne werden gelegd door een samenwerking tussen ngo’s uit landen met gevestigde pro-life-bewegingen, waaronder Duitsland, Frankrijk, Italië, Polen en Spanje. Deze organisaties hebben contact gezocht met gelijkgestemde groepen in heel Europa en hebben hen aangemoedigd om nationale comités op te richten om de nationale campagnes in goede banen te leiden.

Om de coördinatie in de hele EU te ondersteunen, hebben partnerorganisaties bijgedragen aan de financiering van een centrale campagnestructuur in Brussel, die activiteiten zoals vergaderingen, reizen en het algehele campagnebeheer omvatte. Tegelijkertijd was elk nationaal comité verantwoordelijk voor het bijeenbrengen van de middelen die nodig waren voor de eigen activiteiten en voorlichtingsinspanningen.

Fondsenwerving en middelen

Het initiatief “Eén van ons” heeft van drie sponsoren financiële steun voor een totaalbedrag van 159 219 EUR ontvangen.

Opmerking: Meer informatie over de manier waarop “Een van ons” is gesteund en gefinancierd, is te vinden op de pagina van het initiatief “Eén van ons” in het EBI-register. Alleen bijdragen van meer dan 500 EUR per sponsor moeten worden gemeld.

Campagnestrategie 

De campagne is onmiddellijk na de registratie van het initiatief van start gegaan.

De organisatoren hebben de eerste vijf maanden voornamelijk besteed aan de opbouw van de nodige structuren om in alle EU-lidstaten actief te kunnen zijn. Zoals zij later hebben toegelicht, was deze periode grotendeels gewijd aan het opzetten van het organisatorische kader om de campagne te ondersteunen. Pas toen dit netwerk eenmaal was opgezet, is het initiatief begonnen met op grote schaal handtekeningen te verzamelen. Bijgevolg werd het overgrote deel van de handtekeningen verzameld tijdens de laatste zes maanden van de verlengde inzamelperiode van 18 maanden.

Om de burgers van het initiatief bewust te maken en hen erover te informeren, hebben de organisatoren gekozen voor een brede communicatiestrategie, waarbij traditionele en digitale kanalen met elkaar werden gecombineerd Ze hebben een speciale website opgezet, hebben contact gehouden met de pers door middel van interviews en media-outreach en waren actief aanwezig op socialemediaplatformen zoals Facebook en Twitter. Door deze aanpak via meerdere kanalen kon het bereik van de campagne over de landsgrenzen heen worden uitgebreid en konden aanhangers in heel Europa met elkaar in contact worden gebracht.

Een gemeenschappelijke Europese strategie gaf de algemene koers voor de campagne aan en stelde elk nationaal comité in staat om zijn activiteiten aan te passen aan de lokale omstandigheden. De nationale comités werden aangemoedigd om ambassadeurs aan te wijzen om het initiatief te promoten, de zichtbaarheid ervan te vergroten en burgers te motiveren om een steunbetuiging te ondertekenen.

De organisatoren hebben hun campagne opgebouwd rond een reeks mijlpalen waarbij de lat voor het inzamelen van handtekeningen steeds een beetje hoger werd gelegd:

1. het minimumaantal handtekeningen in zeven lidstaten;
2. 1 miljoen handtekeningen;
3. 1,2 miljoen handtekeningen vanwege mogelijke ongeldigverklaringen bij de verificatie;
4. 1,5 miljoen handtekeningen om de politieke boodschap van het initiatief kracht bij te zetten;
5. zoveel mogelijk handtekeningen uit zoveel mogelijk landen.

Deze stapsgewijze aanpak heeft ervoor gezorgd dat het momentum behouden bleef en dat er in de hele inzamelperiode sprake was van duidelijke doelstellingen.

Aantal door “Eén van ons” per lidstaat verzamelde steunbetuigingen

Het initiatief werd op 28 februari 2014 formeel ingediend, vergezeld van certificaten ter bevestiging van de geldigheid van 1 721 626 steunbetuigingen. In totaal heeft “Eén van ons” de vereiste nationale drempel in achttien lidstaten overschreden, wat ver boven het minimumvereiste van de EBI-verordening ligt.

De volledige tabel met steunbetuigingen is beschikbaar op de webpagina van de Commissie over dit initiatief.

Een van de grootste uitdagingen waarmee de organisatoren werden geconfronteerd, was de technische complexiteit van het opzetten van het onlinesysteem voor het verzamelen van steunbetuigingen. Om deze problemen in de beginjaren van het EBI-instrument aan te pakken, heeft de Europese Commissie hostingdiensten voor de onlineverzamelsystemen van organisatoren verleend die verder gingen dan haar verplichtingen uit hoofde van de verordening, evenals technische bijstand en opleiding.

De Commissie heeft ook uitzonderlijke maatregelen ingevoerd voor initiatieven die zijn geregistreerd vóór 31 oktober 2012, zodat steunbetuigingen die tot 1 november 2013 waren verzameld, konden worden meegeteld. Daardoor was de inzamelperiode langer dan de standaardperiode van twaalf maanden.

Toen de inzamelfase op 1 november 2013 werd afgerond, was ongeveer 65% van alle steunbetuigingen door vrijwilligers op papier verzameld, terwijl de overige 35% via het internet was verzameld. Dit resultaat laat zien hoe belangrijk een sterke mobilisatie van de basis in het veld voor dit onderwerp is.

Formele indiening en bijeenkomsten met de Commissie

Máire Geoghegan-Quinn, Commissaris voor Onderzoek, Innovatie en Wetenschap, had op 9 april 2014 een ontmoeting met de organisatoren van het burgerinitiatief “Eén van ons” voorafgaand aan de hoorzitting in het Europees Parlement (zie persbericht). Grégor Puppinck, directeur-generaal van het European Centre for Law and Justice (ECLJ) en voorzitter van het Europees Comité van het burgerinitiatief “Eén van ons”, zat de delegatie voor. 

Hoorzitting in het Europees Parlement

Op 10 april 2014 hebben de organisatoren hun initiatief gepresenteerd tijdens een openbare hoorzitting in het Europees Parlement.

Organisatoren tijdens de openbare hoorzitting in het Europees Parlement. Bron: Facebookgroep van “EEN VAN ONS”

Formeel antwoord van de Europese Commissie

Op 28 mei 2014 heeft de Europese Commissie haar formele antwoord op het initiatief vastgesteld in de vorm van een mededeling (zie persbericht). Na beoordeling van het door de organisatoren ingediende voorstel is de Commissie tot de slotsom gekomen dat zij geen wetgevingsvoorstel zou indienen. De Commissie merkte op dat het desbetreffende financieringskader onlangs door zowel de lidstaten als het Europees Parlement is besproken en goedgekeurd en achtte verdere wetswijzigingen derhalve niet nodig.

Gevolgen voor de wetgeving en follow-up

Hoewel de Commissie besloot om geen nieuwe wetgeving voor te stellen, zijn de organisatoren zich blijven inzetten om het momentum van de campagne in stand te houden. Gedurende het gehele proces hielden zij de aanhangers voornamelijk via e-mail op de hoogte en deelden zij gedetailleerde verslagen over de inzameling van handtekeningen in heel Europa. De successen die in een bepaald land werden geboekt, werden onder de aandacht gebracht om actievoerders elders aan te moedigen en te motiveren. Naarmate meer landen hun nationale drempel bereikten, werden deze verwezenlijkingen gebruikt om de overige nationale campagnes te mobiliseren en de betrokkenheid in het hele netwerk te handhaven.

Voor de organisatoren was het Europees burgerinitiatief nooit bedoeld als eenmalige inspanning. Veeleer vormde het initiatief de grondslag voor samenwerking op de lange termijn tussen organisaties en aanhangers met gemeenschappelijke doelstellingen. Voortbouwend op de betrekkingen en netwerken die tijdens de campagne tot stand zijn gebracht, hebben zij de One of Us Federation opgericht, die haar activiteiten op zowel Europees als nationaal niveau heeft voortgezet.

Demonstratie van de “Eén van ons”-beweging voor het Europees Parlement in Brussel tegen de goedkeuring van het verslag-Matic in juni 2021. Bron: Facebookgroep van “EEN VAN ONS”

Deze ervaring laat zien hoe een Europees burgerinitiatief een impact kan hebben die verder gaat dan het onmiddellijke wetgevingsproces. Het biedt burgers niet alleen de kans om een kwestie op EU-niveau aan de orde te stellen, maar kan er ook toe bijdragen duurzame netwerken op te bouwen, de samenwerking over de grenzen heen te versterken en personen en organisaties samen te brengen rond een gedeelde langetermijndoelstelling.

Na een reflectie over de campagne hebben de organisatoren één gebied vastgesteld waarop zij in de toekomst een andere aanpak zouden volgen: de organisatorische voorbereiding. Benadrukt werd met name hoe belangrijk het is om in elk deelnemend land van meet af aan te werken op basis van een sterkere en meer gevestigde structuur. Volgens de organisatoren zou een stevigere organisatorische basis meer tijd hebben geboden om zich te concentreren op het verzamelen van handtekeningen, wat een nog effectievere langetermijnplanning zou hebben ondersteund. Meer informatie over de vervolgstappen is te vinden op de website van het Europees burgerinitiatief.

Bouw uw netwerk op voordat u van start gaat

Sterke nationale coördinatoren en betrouwbare partnerorganisaties zullen uw campagne de structuur en het momentum geven die nodig zijn om aanhangers in heel Europa te mobiliseren.

Zorg ervoor dat iedereen op de hoogte en gemotiveerd blijft

Regelmatige updates over de voortgang van uw initiatief dragen ertoe bij het enthousiasme in stand te houden, versterken de teamgeest en stimuleren nationale campagnes, zodat kan worden geleerd van elkaars successen.

Maak een plan voor wat er volgt nadat één miljoen handtekeningen zijn verzameld

Gebruik de campagne om duurzame netwerken en partnerschappen op te bouwen die uw doel ook lang na afloop van de inzamelfase kunnen blijven bevorderen.

Focus op impact, niet alleen op wetgeving

Zelfs wanneer het onzeker is of er wetswijzigingen zullen worden aangenomen, kan een succesvol initiatief een debat op gang brengen, het bewustzijn vergroten en in heel Europa een krachtige beweging tot stand brengen.

Aanvullende informatie over “Eén van ons” is te vinden op de website van de organisatoren en op de speciale webpagina van de Commissie.