Stop vivisectie

“Stop vivisectie” was een van de eerste Europese burgerinitiatieven die met succes meer dan een miljoen steunbetuigingen verzamelde. De organisatoren van het initiatief, dat op 22 juni 2012 werd geregistreerd, riepen op een Europees wetgevingskader te ontwikkelen om dierproeven geleidelijk af te schaffen. Het initiatief had twee doelen: de intrekking van Richtlijn 2010/63/EU over de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt, en de indiening van een nieuw wetgevingsvoorstel die het gebruik vereist van gegevens die rechtstreeks relevant zijn voor de mens in biomedisch en toxicologisch onderzoek.

Het initiatief bracht een ongekend aantal van meer dan 250 dierenbeschermingsorganisaties, wetenschappelijke organisaties en bedrijven samen die dierproefvrije producten uit heel Europa produceren. Dankzij een combinatie van het mobiliseren van burgers, strategische campagnes en sterke vrijwilligersnetwerken verzamelden de organisatoren 1.173.130 gevalideerde steunbetuigingen en bereikten zij in tien lidstaten het minimumaantal benodigde handtekeningen.

Het initiatief werd op 22 juni 2012 geregistreerd en de handtekeningenactie begon diezelfde dag. Door opstartproblemen tijdens de campagne, verlengde de Europese Commissie de periode voor het verzamelen van handtekeningen uitzonderlijk tot 1 november 2013. Nadat de handtekeningen waren gecontroleerd, werd het initiatief op 3 maart 2015 formeel ingediend bij de Europese Commissie.

Op 11 mei 2015 ontmoetten de organisatoren de vertegenwoordigers van de Europese Commissie. De organisatoren presenteerden het initiatief diezelfde dag tijdens een openbare hoorzitting in het Europees Parlement. De Commissie reageerde op 3 juni 2015 formeel met een gepubliceerde mededeling.

Inzet van vrijwilligers

Vrijwilligers waren voor de organisatoren de belangrijkste troef. Door in heel Europa netwerken van betrokken medestanders op te bouwen en te versterken, werd er langdurig samengewerkt, ook over de grenzen heen.

Investeren in communicatie

De campagne is grotendeels via sociale media en onlinecommunicatiemiddelen gevoerd, maar traditionele media waren ook belangrijk. Volgens de organisatoren zijn er in Italië dankzij een televisiecampagne een miljoen handtekeningen verzameld.

Sterke partnerschappen

Persoonlijke contacten en vertrouwde netwerken op lokaal en nationaal niveau zijn heel belangrijk geweest. De organisatoren benadrukten het belang van vertrouwde partners om effectief steun te verkrijgen.

Voorbereiding

De basis van de “Stop vivisectie”-campagne was een brede Europese alliantie van meer dan 250 organisaties die zich inzetten voor dierenwelzijn en alternatieven voor dierproeven. Lang voor de officiële start richtten de organisatoren zich op het opbouwen van sterke vrijwilligersnetwerken in heel Europa. Deze netwerken bleken een van de belangrijkste troeven tijdens de fase van het verzamelen van de handtekeningen.

Dit toonde aan dat het belangrijk is om een Europees burgerinitiatief ruim van tevoren te plannen. Het vroegtijdig aangaan van partnerschappen, het coördineren van medestanders en het opzetten van communicatiekanalen in een vroeg stadium bleek essentieel om de campagne in meerdere landen te kunnen voeren.

Fondsenwerving

De organisatoren van de “Stop vivisectie”-campagne hebben 23.651 euro aan steun en financiering van acht hoofdsponsors gedeclareerd.

Opmerking: Op de website van het Europees burgerinitiatief is meer te vinden over de steun en financiering van dit initiatief . Alleen bijdragen van ongeveer 500 euro per sponsor moeten worden gemeld. 

Campagnestrategie

Sociale media vormden de kern van de communicatiestrategie van de campagne. Hierdoor konden organisatoren in heel Europa snel en efficiënt medestanders bereiken. Maar traditionele media waren ook belangrijk om de publieke bewustwording te vergroten.

Bekijk een promotievideo van LEAL Lega AntiVivisezionista, een van de sponsors van het Europees burgerinitiatief “Stop vivisectie”

De organisatoren hebben ook een strategie gevolgd waarbij landen van elkaars succes konden profiteren. Zij richtten zich eerst op het opbouwen van sterke ondersteunende netwerken in één land en verzamelen daar veel handtekeningen. Naarmate het initiatief aan momentum won, gebruikten zij dit succes om de campagne in de buurlanden te coördineren.

Lokale en nationale organisaties speelden in de hele campagne een cruciale rol. De organisatoren benadrukten dat een campagne op louter Europees niveau waarschijnlijk niet dezelfde resultaten zou hebben opgeleverd zonder de hulp van betrouwbare lokale partners en individuele medestanders die de gemeenschappen ter plaatse mobiliseerden.

Promotiefoto van het Europees burgerinitiatief “Stop vivisectie”. Bron: Animaniacs-website

Een gebrek aan geld zorgde voor aanzienlijke technische problemen tijdens de start van het online verzamelsysteem van het initiatief. De Europese Commissie heeft hierop extra steun verleend, bovenop haar verplichtingen op grond van de verordening. Zo verzorgde zij hostingdiensten voor het online verzamelsysteem van de organisatoren, en technische bijstand en opleidingen.

De Commissie stond organisatoren van initiatieven die vóór 31 oktober 2012 waren geregistreerd bij wijze van uitzondering ook toe om steunbetuigingen te blijven verzamelen na de standaardperiode van 12 maanden. Hierdoor kon “Stop vivisectie” tot 1 november 2013 handtekeningen verzamelen.

Bijna 60% van de handtekeningen werd online verzameld, en meer dan 40% op papier. Dit laat zien hoe belangrijk het is om digitale en traditionele campagnemethoden te combineren.

Wilt u weten hoe het centrale online verzamelsysteem werkt? Lees de handleiding over dit onderwerp!

De vinkjes in de grafiek geven aan in welke EU-landen de minimumdrempel voor steunbetuigingen voor het initiatief is gehaald. “Stop vivisectie” heeft in tien EU-landen de drempel bereikt. De volledige tabel met steunbetuigingen is te vinden op de website van het Europees burgerinitiatief.

Het initiatief werd op 3 maart 2015 bij de Commissie ingediend, samen met certificaten die de geldigheid van 1.173.130 steunbetuigingen bevestigden.

Demonstratie ter ondersteuning van het Europees burgerinitiatief “Stop vivisectie” op 13 september 2014 in Montpellier, Frankrijk. Bron: internationale campagnewebsite 

Formele indiening en bijeenkomsten met de Commissie

Na de indiening van het initiatief op 3 maart 2015 hadden de organisatoren op 11 mei 2015 een ontmoeting met vertegenwoordigers van de Europese Commissie. Bij die bijeenkomst waren Jyrki Katainen, vicevoorzitter van de Europese Commissie voor Banen, Groei, Investeringen en Concurrentievermogen, en vertegenwoordigers van het directoraat-generaal Milieu.

Hoorzitting in het Europees Parlement

Diezelfde dag organiseerde het Europees Parlement een hoorzitting over het initiatief “Stop vivisectie”. De organisatoren presenteerden hun doelstellingen en wisselden van gedachten met leden van het Europees Parlement. De hoorzitting heeft een belangrijk precedent geschapen voor toekomstige Europese burgerinitiatieven: naast de organisatoren werden voor het eerst ook externe wetenschappelijke deskundigen uitgenodigd om een bijdrage te leveren tijdens de hoorzitting.

Bekijk de opname van de hoorzitting.

Formeel antwoord van de Europese Commissie

De Europese Commissie erkende in haar mededeling van 3 juni 2015 het belang van verdere maatregelen om dierproeven te vervangen, maar was het ermee oneens dat wetenschappelijke beginselen het in onderzoek gebruikte “diermodel” (voor het voorspellen van menselijke reacties) ongeldig maken. De Commissie heeft daarom besloten Richtlijn 2010/63/EU niet in te trekken. Zij oordeelde dat de bestaande regels al bijdragen aan de langetermijndoelstelling om dierproeven volledig uit te bannen.

Als reactie op het initiatief, beloofde de Commissie in een persbericht: 

• de drie V’s (vervanging, vermindering en verfijning) via kennisdeling te bevorderen 
• de ontwikkeling, validering en toepassing van nieuwe alternatieve methoden te steunen
• de naleving van de 3 V's te handhaven en de toepasselijke sectorale wetgeving aan te passen 
• een dialoog met de wetenschappelijke gemeenschap aan te gaan. In verband met dat laatste organiseerde de Commissie op 6 en 7 december 2016 in Brussel een wetenschappelijke conferentie over alternatieven voor dierproeven. Tegelijkertijd bracht ze verslag uit over de vervolgmaatregelen.

Gevolgen voor de wetgeving en follow-up

De organisatoren vonden dat de reactie van de Commissie niet volledig aan hun verwachtingen voldeed, maar benadrukten dat het initiatief toch een blijvende impact had op de politiek en de maatschappij. Volgens de organisatoren is een goed georganiseerd Europees burgerinitiatief een bewustmakingscampagne die bijdraagt tot politieke verandering, ook als het niet direct leidt tot wetswijzigingen.

De campagne heeft ook duurzame communicatienetwerken en partnerschappen tot stand gebracht die na het formele einde van het initiatief in stand zijn gebleven. Websites, socialemediakanalen en samenwerkingsverbanden die tijdens de campagne zijn opgezet, bleven bestaan en hielpen organisaties om zich te blijven inzetten om de problematiek rond dierproeven aan te kaarten.

De organisatoren gaven later aan dat de campagne niet alleen om het verzamelen van steunbetuigingen draaide, maar de maatschappelijke betrokkenheid en de Europese samenwerking tussen vrijwilligers ook verdiepte. Voor veel organisatoren en vrijwilligers heeft het initiatief aangetoond dat de netwerken en samenwerkingen die tijdens een Europees burgerinitiatief zijn opgebouwd, lang na afloop van de campagne kunnen blijven bestaan. Veel deelnemers hebben ook waardevolle organisatorische en diplomatieke vaardigheden opgedaan die na afloop van het Europees burgerinitiatief van pas zijn gekomen voor andere campagnes en burgerinitiatieven.

Op de website van het Europees burgerinitiatief staat meer over de vervolgacties. 

Stel vrijwilligers centraal in uw campagne! 

Toegewijde vrijwilligers zijn vaak de sterkste drijvende kracht achter een succesvol Europees burgerinitiatief.

Maak optimaal gebruik van onlinecommunicatie

Met sociale media en digitale instrumenten kunt u medestanders snel mobiliseren en ook over de grens zichtbaar zijn.

Houd medestanders gemotiveerd

Regelmatige updates over de voortgang bij het verzamelen van steunbetuigingen helpen het momentum vast te houden en versterken de teamgeest.

Gebruik vertrouwde persoonlijke netwerken

Lokale contacten en gemeenschapsnetwerken van partners kunnen het bereik en de geloofwaardigheid van uw campagne aanzienlijk vergroten.

Begin met de landen waar het makkelijk is om steunbetuigingen te krijgen

Het bouwen aan momentum in landen waar u al sterke partners hebt, kan helpen om de vereiste nationale drempels doeltreffender te bereiken.

Wilt u meer weten over andere Europese burgerinitiatieven tegen dierproeven? Lees dan meer over het succesvolle Europese burgerinitiatief “Voor cosmetica zonder dierenleed – Maak Europa dierproefvrij”

Meer informatie over “Stop vivisectie” is te vinden op de website van de organisatoren en de website van het Europees burgerinitiatief.