Σταματήστε τη ζωοτομία (Stop Vivisection)

Η πρωτοβουλία «Σταματήστε τη ζωοτομία» ήταν μία από τις πρώτες Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Πολιτών (ΕΠΠ) που συγκέντρωσαν με επιτυχία πάνω από ένα εκατομμύριο δηλώσεις υποστήριξης. Η πρωτοβουλία, η οποία καταχωρίστηκε στις 22 Ιουνίου 2012, ζητούσε τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου με στόχο τη σταδιακή κατάργηση των πειραμάτων σε ζώα. Οι στόχοι της ήταν δύο: να καταργηθεί η οδηγία 2010/63/ΕΕ περί προστασίας των ζώων που χρησιμοποιούνται για επιστημονικούς σκοπούς και να εισαχθεί νέα νομοθετική πρόταση που απαιτεί τη χρήση —στον τομέα της βιοϊατρικής και τοξικολογικής έρευνας— δεδομένων που σχετίζονται άμεσα με το ανθρώπινο είδος.

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας δημιουργήθηκε μια άνευ προηγουμένου συμμαχία περισσότερων από 250 οργανώσεων προστασίας των ζώων, επιστημονικών οργανώσεων και εταιρειών που παράγουν προϊόντα χωρίς βάναυση μεταχείριση των ζώων από διάφορες χώρες της Ευρώπης. Μέσω ενός συνδυασμού κινητοποίησης σε επίπεδο βάσης, εκστρατειών στρατηγικής σημασίας και ισχυρών δικτύων εθελοντών, οι διοργανωτές συγκέντρωσαν 1 173 130 επικυρωμένες δηλώσεις υποστήριξης και πέτυχαν τα ελάχιστα κατώτατα όρια σε δέκα κράτη μέλη.

Η πρωτοβουλία καταχωρίστηκε στις 22 Ιουνίου 2012 και η συγκέντρωση υπογραφών ξεκίνησε την ίδια ημέρα. Λόγω δυσκολιών που ανέκυψαν κατά την εναρκτήρια φάση της εκστρατείας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρέτεινε κατ’ εξαίρεση την περίοδο συγκέντρωσης, η οποία έκλεισε την 1η Νοεμβρίου 2013. Μετά την επαλήθευση των υπογραφών, η πρωτοβουλία υποβλήθηκε επίσημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 3 Μαρτίου 2015.

Οι διοργανωτές συναντήθηκαν με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις 11 Μαΐου 2015 και παρουσίασαν την πρωτοβουλία κατά τη διάρκεια δημόσιας ακρόασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την ίδια ημέρα. Η Επιτροπή εξέδωσε την επίσημη απάντησή της σε ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε στις 3 Ιουνίου 2015.

Στήριξη στους εθελοντές

Για τους διοργανωτές, οι εθελοντές αποτέλεσαν τον ισχυρότερο πόρο της πρωτοβουλίας. Η δημιουργία δικτύων αφοσιωμένων υποστηρικτών σε διάφορες χώρες της Ευρώπης και η ενδυνάμωση τέτοιων δικτύων συνέβαλαν στην επίτευξη μακροχρόνιας συμμετοχής των πολιτών και διακρατικής συνεργασίας.

Επένδυση στην επικοινωνία

Η εκστρατεία βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα διαδικτυακά εργαλεία επικοινωνίας, αλλά τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης διαδραμάτισαν επίσης ουσιαστικό ρόλο. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, η τηλεοπτική εκστρατεία στην Ιταλία ήταν ζωτικής σημασίας για την επίτευξη του ενός εκατομμυρίου υπογραφών.

Οικοδόμηση ισχυρών εταιρικών σχέσεων

Οι προσωπικές επαφές και τα αξιόπιστα δίκτυα σε τοπικό και εθνικό επίπεδο ήταν ουσιαστικής σημασίας. Οι διοργανωτές τόνισαν ότι ήταν σημαντικό να βασίζονται σε πάγιους εταίρους για την αποτελεσματική κινητοποίηση στήριξης.

Προετοιμασία

Η εκστρατεία «Σταματήστε τη ζωοτομία» βασίστηκε σε μια ευρεία ευρωπαϊκή συμμαχία περισσότερων από 250 οργανώσεων που υποστηρίζουν την καλή διαβίωση των ζώων και εναλλακτικές λύσεις αντί των πειραμάτων σε ζώα. Πολύ πριν από την επίσημη δρομολόγηση της πρωτοβουλίας, οι διοργανωτές επικεντρώθηκαν στη δημιουργία ισχυρών δικτύων εθελοντών σε διάφορες χώρες της Ευρώπης. Τα δίκτυα αυτά αποτέλεσαν ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα της πρωτοβουλίας κατά το στάδιο της συγκέντρωσης υπογραφών.

Η εμπειρία αυτή κατέδειξε τη σημασία της προετοιμασίας μιας Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών από πολύ νωρίς. Η δημιουργία εταιρικών σχέσεων, ο συντονισμός των υποστηρικτών και η έγκαιρη δημιουργία διαύλων επικοινωνίας αποδείχθηκαν ουσιαστικής σημασίας για τη συνέχιση μιας εκστρατείας η οποία πραγματοποιούνταν σε πολλαπλές χώρες.

Συγκέντρωση κεφαλαίων:

Οι διοργανωτές της πρωτοβουλίας «Σταματήστε τη ζωοτομία» δήλωσαν ποσό ύψους 23 651 ευρώ το οποίο έλαβαν ως στήριξη και χρηματοδότηση από οκτώ κύριους χορηγούς.

Σημείωση: Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη στήριξη και τη χρηματοδότηση που έλαβε η εν λόγω πρωτοβουλία διατίθενται στον ιστότοπο της ΕΠΠ. Είναι υποχρεωτική η αναφορά μόνο των συνεισφορών άνω των 500 ευρώ ανά χορηγό. 

Στρατηγική της εκστρατείας

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά της επικοινωνιακής στρατηγικής της εκστρατείας, καθώς βοήθησαν τους διοργανωτές να προσεγγίσουν υποστηρικτές σε πολλές χώρες της Ευρώπης γρήγορα και αποτελεσματικά. Ταυτόχρονα, τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης διαδραμάτισαν επίσης σημαντικό ρόλο στην αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού.

Κάντε κλικ εδώ για να παρακολουθήσετε ένα προωθητικό βίντεο της LEAL Lega AntiVivisezionista, ενός από τους χορηγούς της ΕΠΠ «Σταματήστε τη ζωοτομία»

Οι διοργανωτές υιοθέτησαν επίσης μια «στρατηγική εξάπλωσης» κατά τη διάρκεια της διαδικασίας συγκέντρωσης. Αρχικά επικεντρώθηκαν στη δημιουργία ισχυρών δικτύων υποστήριξης σε μία χώρα και στη συγκέντρωση σημαντικού αριθμού υπογραφών εκεί. Αφότου είχε αναπτυχθεί δυναμική, χρησιμοποίησαν την επιτυχία αυτή για να στηρίξουν τις προσπάθειες κινητοποίησης σε γειτονικές χώρες με συντονισμένο τρόπο.

Οι τοπικές και οι εθνικές οργανώσεις διαδραμάτισαν αποφασιστικό ρόλο καθ’ όλη τη διάρκεια της εκστρατείας. Οι διοργανωτές τόνισαν ότι μια εκστρατεία σε αμιγώς ευρωπαϊκό επίπεδο πιθανότατα δεν θα είχε επιτύχει τα ίδια αποτελέσματα χωρίς αξιόπιστους τοπικούς εταίρους και μεμονωμένους υποστηρικτές, οι οποίοι συνέβαλαν στην κινητοποίηση των τοπικών κοινοτήτων.

Εικόνα προώθησης της ΕΠΠ «Σταματήστε τη ζωοτομία». Πηγή: Ιστότοπος Animaniacs

Οι περιορισμένοι οικονομικοί πόροι δημιούργησαν σημαντικές τεχνικές προκλήσεις κατά την έναρξη λειτουργίας του διαδικτυακού συστήματος συγκέντρωσης της πρωτοβουλίας. Ως απάντηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρείχε πρόσθετη στήριξη, πέραν των υποχρεώσεών της βάσει του κανονισμού, συμπεριλαμβανομένων υπηρεσιών φιλοξενίας για το διαδικτυακό σύστημα συγκέντρωσης των διοργανωτών, καθώς και τεχνικής βοήθειας και κατάρτισης.

Η Επιτροπή επέτρεψε επίσης κατ’ εξαίρεση στους διοργανωτές πρωτοβουλιών που είχαν καταχωριστεί πριν από τις 31 Οκτωβρίου 2012 να συνεχίσουν να συγκεντρώνουν δηλώσεις υποστήριξης πέραν της συνήθους περιόδου των 12 μηνών. Ως εκ τούτου, η πρωτοβουλία «Σταματήστε τη ζωοτομία» ήταν σε θέση να συγκεντρώνει υπογραφές έως την 1η Νοεμβρίου 2013.

Λίγο λιγότερο από το 60 % των υπογραφών συγκεντρώθηκαν διαδικτυακά, ενώ πάνω από το 40 % συγκεντρώθηκαν σε έντυπη μορφή, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία του συνδυασμού ψηφιακών και παραδοσιακών μεθόδων εκστρατείας.

Ενδιαφέρεστε να μάθετε πώς λειτουργεί το κεντρικό επιγραμμικό σύστημα συγκέντρωσης; Διαβάστε το καθοδηγητικό σημείωμα για το θέμα αυτό!

Τα πράσινα «τικ» στον χάρτη δείχνουν τα κράτη μέλη της ΕΕ στα οποία συμπληρώθηκε επιτυχώς το κατώτατο όριο υπογραφών για την υποστήριξη της πρωτοβουλίας. Η πρωτοβουλία «Σταματήστε τη ζωοτομία» συμπλήρωσε το κατώτατο όριο σε δέκα κράτη μέλη. Ο πλήρης πίνακας με τις δηλώσεις υποστήριξης διατίθεται στον ιστότοπο της ΕΠΠ.

Η πρωτοβουλία υποβλήθηκε για εξέταση από την Επιτροπή στις 3 Μαρτίου 2015, μαζί με τα πιστοποιητικά για την επιβεβαίωση της εγκυρότητας 1 173 130 δηλώσεων υποστήριξης.

Διαδήλωση υποστήριξης της ΕΠΠ «Σταματήστε τη ζωοτομία» στις 13 Σεπτεμβρίου 2014 στο Montpellier της Γαλλίας. Πηγή: Ιστότοπος International Campaigns 

Επίσημη υποβολή και συναντήσεις με την Επιτροπή

Μετά την υποβολή της πρωτοβουλίας στις 3 Μαρτίου 2015, οι διοργανωτές συναντήθηκαν με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις 11 Μαΐου 2015. Στη συνεδρίαση συμμετείχαν ο Γίρκι Κάταϊνεν, αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμόδιος για την απασχόληση, την ανάπτυξη, τις επενδύσεις και την ανταγωνιστικότητα, καθώς και εκπρόσωποι της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος.

Δημόσια ακρόαση ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Την ίδια ημέρα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διοργάνωσε δημόσια ακρόαση σχετικά με την πρωτοβουλία «Σταματήστε τη ζωοτομία», κατά τη διάρκεια της οποίας οι διοργανωτές παρουσίασαν τους στόχους τους και αντάλλαξαν απόψεις με βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η ακρόαση δημιούργησε ένα σημαντικό προηγούμενο για μελλοντικές ΕΠΠ: για πρώτη φορά, εξωτερικοί επιστημονικοί εμπειρογνώμονες κλήθηκαν να συμβάλουν μαζί με τους διοργανωτές κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της κοινοβουλευτικής ακρόασης.

Παρακολουθήστε τη μαγνητοσκόπηση της δημόσιας ακρόασης.

Επίσημη απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Στην ανακοίνωσή της της 3ης Ιουνίου 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώρισε τη σημασία της συνέχισης των προσπαθειών για την αντικατάσταση των δοκιμών σε ζώα, αλλά απέρριψε τον ισχυρισμό ότι οι επιστημονικές αρχές ακυρώνουν το «ζωικό πρότυπο» (για την πρόβλεψη της αντίδρασης στον άνθρωπο), το οποίο χρησιμοποιείται στην έρευνα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αποφάσισε να μην καταργήσει την οδηγία 2010/63/ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο στηρίζει ήδη την πρόοδο προς την επίτευξη του μακροπρόθεσμου στόχου της πλήρους αντικατάστασης των δοκιμών σε ζώα.

Στην απάντησή της στην πρωτοβουλία (βλ. δελτίο Τύπου), η Επιτροπή δεσμεύτηκε να προβεί σε μια σειρά επακόλουθων δράσεων: 

• επιτάχυνση της προόδου εφαρμογής των τριών αρχών (αντικατάσταση, μείωση και βελτίωση) μέσω της ανταλλαγής γνώσεων· 
• στήριξη της ανάπτυξης, επικύρωσης και εφαρμογής νέων εναλλακτικών προσεγγίσεων·
• επιβολή της συμμόρφωσης με τις τρεις αρχές και ευθυγράμμιση της σχετικής τομεακής νομοθεσίας· 
• συμμετοχή σε διάλογο με την επιστημονική κοινότητα. Όσον αφορά το τελευταίο σημείο, η Επιτροπή διοργάνωσε επιστημονικό συνέδριο στις Βρυξέλλες στις 6-7 Δεκεμβρίου 2016, προκειμένου να συζητηθούν εναλλακτικές λύσεις αντί των δοκιμών σε ζώα. Παράλληλα, η Επιτροπή υπέβαλε έκθεση σχετικά με την πρόοδο των εν λόγω επακόλουθων δράσεων.

Νομοθετικός αντίκτυπος και συνέχεια που δόθηκε

Μολονότι οι διοργανωτές θεώρησαν ότι η απάντηση της Επιτροπής δεν ανταποκρίθηκε πλήρως στις προσδοκίες τους, τόνισαν ότι η πρωτοβουλία είχε εντούτοις μακροπρόθεσμο πολιτικό και κοινωνικό αντίκτυπο. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, ακόμη και όταν δεν έπεται άμεσα μια νομοθετική αλλαγή, «μια καλά οργανωμένη Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών είναι μια άσκηση ευαισθητοποίησης του κοινού που θα συμβάλει στην πολιτική αλλαγή».

Η εκστρατεία δημιούργησε επίσης ανθεκτικά δίκτυα επικοινωνίας και εταιρικές σχέσεις που συνεχίστηκαν και μετά την επίσημη λήξη της πρωτοβουλίας. Οι ιστότοποι, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι οργανωτικές συμμαχίες που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της εκστρατείας παρέμειναν ενεργές και στη συνέχεια, βοηθώντας τις οργανώσεις να συνεχίσουν να υποστηρίζουν ζητήματα που σχετίζονται με τα πειράματα σε ζώα.

Οι διοργανωτές εξέφρασαν αργότερα την άποψη ότι η εκστρατεία όχι μόνο συγκέντρωσε υπογραφές, αλλά ενίσχυσε επίσης τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά και την ευρωπαϊκή συνεργασία μεταξύ των εθελοντών. Για πολλούς διοργανωτές και εθελοντές, η πρωτοβουλία κατέδειξε ότι τα δίκτυα και οι συνέργειες που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια μιας Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών μπορούν να συνεχίσουν να αναπτύσσονται πολύ μετά το τέλος της ίδιας της εκστρατείας. Πολλοί συμμετέχοντες ανέπτυξαν επίσης πολύτιμες οργανωτικές δεξιότητες και δεξιότητες υπεράσπισης, που συνέχισαν να ωφελούν άλλες εκστρατείες και πρωτοβουλίες πολιτών πολύ πέραν της διάρκειας της ΕΠΠ.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε μπορείτε να βρείτε στον ιστότοπο της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών. 

Τοποθετήστε τους εθελοντές στο επίκεντρο της εκστρατείας σας! 

Οι αφοσιωμένοι εθελοντές αποτελούν συχνά την ισχυρότερη κινητήρια δύναμη μιας επιτυχημένης Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών.

Αξιοποιήστε στο έπακρο τη διαδικτυακή επικοινωνία

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να σας βοηθήσουν να κινητοποιήσετε γρήγορα τους υποστηρικτές και να διατηρήσετε την προβολή σας σε διασυνοριακό επίπεδο.

Φροντίστε ώστε οι υποστηρικτές σας να έχουν κίνητρο

Η τακτική ενημέρωση σχετικά με την πρόοδο της συγκέντρωσης υπογραφών συμβάλλει στη διατήρηση της δυναμικής και στην ενίσχυση του ομαδικού πνεύματος.

Χρησιμοποιήστε αξιόπιστα προσωπικά δίκτυα

Οι τοπικές επαφές και τα δίκτυα κοινότητας των εταίρων σας μπορούν να διευρύνουν σημαντικά την εμβέλεια και την αξιοπιστία της εκστρατείας σας.

Εστιάστε πρώτα στις ισχυρότερες χώρες σας

Η ανάπτυξη δυναμικής σε χώρες όπου έχετε ήδη ισχυρούς εταίρους μπορεί να σας βοηθήσει να επιτύχετε τα εθνικά κατώτατα όρια με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Θέλετε να μάθετε περισσότερα για άλλες ΕΠΠ κατά των δοκιμών σε ζώα; Διαβάστε για την ιστορία επιτυχίας της ΕΠΠ «Ναι στα καλλυντικά που δεν δοκιμάζονται σε ζώα — Δέσμευση για μια Ευρώπη χωρίς δοκιμές σε ζώα»

Συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με την πρωτοβουλία «Σταματήστε τη ζωοτομία» διατίθενται στον ιστότοπο των διοργανωτών και στον ιστότοπο της ΕΠΠ.