Stop wiwisekcji

„Stop wiwisekcji” to jedna z pierwszych europejskich inicjatyw obywatelskich, w ramach której udało się zebrać ponad milion deklaracji poparcia. Organizatorzy inicjatywy, którą zarejestrowano 22 czerwca 2012 r., postulowali o opracowanie europejskiego rozwiązania prawnego, które stopniowo doprowadziłoby do zaprzestania testowania na zwierzętach. Inicjatywa miała dwa cele: doprowadzić do uchylenia dyrektywy 2010/63/UE w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych oraz złożyć projekt nowego aktu prawnego, który nakładałby obowiązek wykorzystywania w badaniach biomedycznych i toksykologicznych danych, które mają bezpośrednie przełożenie na ludzi.

Wokół inicjatywy zawiązał się bezprecedensowy sojusz ponad 250 organizacji zajmujących się ochroną zwierząt, organizacji naukowych i producentów produktów wolnych od okrucieństwa wobec zwierząt z całej Europy. Dzięki połączeniu mobilizacji oddolnej, przemyślanej kampanii i dobrze zorganizowanego zespołu wolontariuszy organizatorzy zebrali 1 173 130 zweryfikowanych deklaracji poparcia i osiągnęli wymaganą minimalną liczbę podpisów w 10 krajach UE.

Inicjatywę zarejestrowano 22 czerwca 2012 r. i jeszcze tego samego dnia rozpoczęto zbieranie podpisów. Ze względu na trudności w początkowej fazie kampanii Komisja Europejska wyjątkowo przedłużyła okres zbierania podpisów, który zakończył się 1 listopada 2013 r. Po zakończeniu weryfikacji podpisów 3 marca 2015 r. inicjatywę oficjalnie przedłożono Komisji Europejskiej.

11 maja 2015 r. organizatorzy spotkali się z przedstawicielami Komisji Europejskiej, a następnie jeszcze tego samego dnia przedstawili inicjatywę podczas wysłuchania publicznego w Parlamencie Europejskim. Komisja przedstawiła oficjalne stanowisko 3 czerwca 2015 r., publikując komunikat.

Zaangażowanie wolontariuszy

Zdaniem organizatorów największym atutem kampanii byli wolontariusze. Budowanie sieci zaangażowanych zwolenników w całej Europie i wspieranie ich działań zaowocowało długotrwałym zaangażowaniem Europejczyków i międzynarodową współpracą.

Odpowiednie nagłośnienie sprawy

Choć kampanię prowadzono w dużej mierze w mediach społecznościowych i za pomocą komunikatorów internetowych, to ważną rolę odegrały też media tradycyjne. Według organizatorów we Włoszech to właśnie dzięki kampanii telewizyjnej udało się zebrać milion podpisów.

Silne partnerstwa

Dużą rolę odegrały kontakty osobiste i zaufane sieci kontaktów na szczeblu lokalnym i krajowym. Organizatorzy podkreślili znaczenie zaufanych partnerów w skutecznym pozyskiwaniu wsparcia.

Przygotowanie

Fundamentem kampanii „Stop wiwisekcji” był szeroki, europejski sojusz ponad 250 organizacji działających na rzecz dobrostanu zwierząt i alternatyw dla testowania na zwierzętach. Na długo przed oficjalnym startem kampanii organizatorzy poświęcili się budowaniu silnych sieci wolontariuszy w całej Europie. Sieci te okazały się jednym z największych atutów inicjatywy na etapie zbierania podpisów.

Pokazało to, jak ważne jest, aby rozpocząć przygotowania do europejskiej inicjatywy obywatelskiej z dużym wyprzedzeniem. Nawiązywanie partnerstw, koordynacja zwolenników i tworzenie kanałów komunikacji na wczesnych etapach okazały się niezbędne do skutecznego przeprowadzenia kampanii w wielu krajach.

Gromadzenie funduszy

Organizatorzy inicjatywy „Stop wiwisekcji” zadeklarowali, że wsparcie finansowe otrzymane od ośmiu głównych sponsorów wyniosło 23 651 euro.

Uwaga: Więcej informacji na temat wsparcia i finansowania tej inicjatywy można znaleźć na stronie europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Wymagane jest zgłaszanie tylko wkładów w wysokości powyżej 500 euro na sponsora. 

Strategia kampanii

Media społecznościowe stanowiły trzon strategii komunikacyjnej kampanii i pozwoliły organizatorom szybko i skutecznie dotrzeć do zwolenników w całej Europie. Media tradycyjne odegrały również ważną rolę w zwiększaniu poziomu wiedzy wśród społeczeństwa.

Kliknij tutaj, aby obejrzeć film promocyjny LEAL Lega Antivivisezionista, która jest jednym ze sponsorów europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Stop wiwisekcji”

W trakcie zbierania podpisów organizatorzy przyjęli strategię „spillover”. Najpierw skupili się na zbudowaniu silnego poparcia i zebraniu znacznej liczby podpisów w jednym kraju. Gdy inicjatywa nabrała tempa, wykorzystali ten sukces, aby w skoordynowany sposób wesprzeć kampanię w krajach sąsiadujących.

Decydującą rolę w całej kampanii odegrały organizacje lokalne i krajowe. Organizatorzy podkreślają, że ogólnoeuropejska kampania prawdopodobnie nie przyniosłaby takich samych rezultatów, gdyby nie pomoc zaufanych partnerów lokalnych i poszczególnych zwolenników pozyskujących wsparcie społeczności dla inicjatywy w terenie.

Zdjęcie promocyjne europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Stop wiwisekcji”. Źródło: Strona internetowa Animaniacs

Ograniczone środki finansowe spowodowały poważne wyzwania techniczne podczas uruchamiania systemu zbierania podpisów online w ramach inicjatywy. W odpowiedzi Komisja Europejska zapewniła dodatkowe wsparcie wykraczające poza jej obowiązki wynikające z rozporządzenia. Zaoferowała między innymi usługi hostingowe dla systemu zbierania podpisów online, a także pomoc techniczną i szkolenia.

Komisja wyjątkowo zezwoliła również organizatorom inicjatyw zarejestrowanych przed 31 października 2012 r. na kontynuowanie zbierania deklaracji poparcia po upływie standardowego 12-miesięcznego okresu. Dzięki temu podpisy w ramach „Stop wiwisekcji” można było zbierać do 1 listopada 2013 r.

Online zebrano prawie 60 proc. podpisów, a na papierze ponad 40 proc., co pokazuje, jak ważne jest połączenie cyfrowych i tradycyjnych metod prowadzenia kampanii.

Chcesz wiedzieć, jak działa centralny system zbierania deklaracji online? Przeczytaj poradnik na ten temat!

Zielonym znaczkiem na mapie oznaczono kraje Unii, w których osiągnięto wymagany minimalny próg podpisów. Inicjatywa „Stop wiwisekcji” osiągnęła minimalny próg w 10 krajach Unii. Pełna tabela z deklaracjami poparcia jest dostępna na stronie internetowej europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

Inicjatywę przedłożono Komisji 3 marca 2015 r. wraz z zaświadczeniami potwierdzającymi ważność 1 173 130 deklaracji poparcia.

Demonstracja wspierająca europejską inicjatywę obywatelską „Stop wiwisekcji”, która odbyła się 13 września 2014 r. w Montpellier we Francji. Źródło: Strona internetowa International Campaigns 

Formalne przedłożenie inicjatywy i spotkania z Komisją

Organizatorzy przedłożyli inicjatywę 3 marca 2015 r., a następnie 11 maja 2015 r. spotkali się z przedstawicielami Komisji Europejskiej. W posiedzeniu udział wzięli wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej do spraw miejsc pracy, wzrostu, inwestycji i konkurencyjności Jyrki Katainen oraz przedstawiciele Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska.

Wysłuchanie publiczne w Parlamencie Europejskim

Tego samego dnia Parlament Europejski zorganizował wysłuchanie publiczne dotyczące inicjatywy „Stop wiwisekcji”, podczas którego organizatorzy przedstawili swoje cele i wymienili poglądy z posłami do Parlamentu Europejskiego. Wysłuchanie stanowiło ważny precedens dla kolejnych europejskich inicjatyw obywatelskich. Oprócz organizatorów inicjatywy do udziału w wysłuchaniu w Parlamencie po raz pierwszy zaproszono też zewnętrznych ekspertów naukowych.

Obejrzyj nagranie z wysłuchania publicznego.

Formalna odpowiedź Komisji Europejskiej

W komunikacie z 3 czerwca 2015 r. Komisja Europejska zgodziła się, że podejmowanie dalszych działań na rzecz zastąpienia testowania na zwierzętach inną metodą jest ważne, ale odrzuciła twierdzenie, że zasady naukowe unieważniają „model zwierzęcy” (stosowany w badaniach do przewidywania reakcji człowieka). W związku z tym Komisja postanowiła nie uchylać dyrektywy 2010/63/UE, argumentując, że obowiązujące przepisy przyczyniają się do postępów w realizacji długoterminowego celu, jakim jest całkowite zaprzestanie testowania na zwierzętach.

W odpowiedzi na inicjatywę (zob. komunikat prasowy) Komisja zobowiązała się do podjęcia następujących działań: 

• przyspieszenie postępów 3R (Replacement, Reduction and Refinement – zastąpienia, ograniczenia i udoskonalenia) poprzez dzielenie się wiedzą 
• wspieranie rozwoju, walidacji i wdrażania nowych, alternatywnych metod
• egzekwowanie przestrzegania zasady 3R i dostosowanie odnośnych przepisów sektorowych 
• podjęcie dialogu ze środowiskiem naukowym. Odnośnie do ostatniego punktu Komisja zorganizowała konferencję naukową dotyczącą alternatyw dla testowania na zwierzętach, która odbyła się w Brukseli w dniach 6–7 grudnia 2016 r. W tym samym czasie Komisja przedstawiła sprawozdanie z wdrażania działań następczych.

Wpływ na działania ustawodawcze oraz działania następcze

Organizatorzy przyznali, że odpowiedź Komisji nie spełniła ich oczekiwań, ale zaznaczyli, że ich inicjatywa ma długotrwały wpływ na życie polityczne i społeczne. Według nich nawet jeśli nie zawsze dochodzi do natychmiastowej zmiany prawa, to „dobrze zorganizowana europejska inicjatywa obywatelska zwiększa poziom świadomości społecznej, co przyczynia się do późniejszych zmian politycznych”.

W ramach kampanii stworzono również trwałe sieci komunikacyjne i partnerstwa, które nadal funkcjonowały po formalnym zakończeniu inicjatywy. Strony internetowe, kanały w mediach społecznościowych i sojusze organizacyjne utworzone podczas kampanii pozostały aktywne, pomagając organizacjom w dalszym propagowaniu treści przeciwko testowaniu na zwierzętach.

Organizatorzy wyrazili przekonanie, że owocem ich kampanii były nie tylko zebrane podpisy, ale i większe zaangażowanie obywatelskie i rozwój społeczności europejskich wolontariuszy. Wielu organizatorów i wolontariuszy dostrzegło, że współpraca w ramach europejskiej inicjatywy obywatelskiej może nadal się rozwijać długo po zakończeniu samej kampanii. Wielu uczestników zdobyło również cenne umiejętności organizacyjne i aktywistyczne, które przydawały im się jeszcze przez długi czas po zakończeniu europejskiej inicjatywy obywatelskiej przy okazji innych kampanii i inicjatyw obywatelskich.

Więcej informacji na temat działań następczych można znaleźć na stronie internetowej europejskiej inicjatywy obywatelskiej. 

Postaw na wolontariuszy! 

Zaangażowani wolontariusze są często największą siłą napędową udanej europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

Zyskaj rozgłos w sieci!

Dzięki mediom społecznościowym i narzędziom cyfrowym możesz szybko znaleźć zwolenników i nagłośnić sprawę w innych krajach.

Zagrzewaj do walki!

Regularne aktualizacje dotyczące postępów w zbieraniu podpisów podtrzymują zainteresowanie i budują atmosferę zespołową.

Wykorzystaj zaufane sieci kontaktów!

Lokalne kontakty partnerów i sieci społecznościowe mogą znacznie zwiększyć zasięg i wiarygodność kampanii.

Zacznij od krajów, w których łatwiej zdobyć poparcie!

Nagłośnienie sprawy w krajach, w których masz już sprawdzonych partnerów, pomoże osiągnąć wymagane progi krajowe.

Chcesz dowiedzieć się więcej o innych europejskich inicjatywach obywatelskich przeciwko testowaniu na zwierzętach? Przeczytaj o sukcesie europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach”

Dodatkowe informacje dotyczące inicjatywy „Stop wiwisekcji” są dostępne na stronie internetowej organizatorów i stronie internetowej europejskiej inicjatywy obywatelskiej.