Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen

“Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen” is het elfde Europees burgerinitiatief (EBI) dat met succes de vereiste steun heeft verzameld. In het initiatief wordt ertoe opgeroepen dat het cohesiebeleid van de EU: 

• gelijkheid waarborgt voor regio’s met nationale, etnische, culturele, religieuze of taalkundige kenmerken die verschillen van die van de omliggende regio’s;
• gelijke kansen biedt aan deze regio’s om toegang te krijgen tot de diverse EU-fondsen;
• het behoud van hun kenmerken en hun eigen economische ontwikkeling waarborgt, achterstand op economisch gebied voorkomt en de economische, sociale en territoriale cohesie ondersteunt om de ontwikkeling van de EU te bevorderen en haar culturele diversiteit in stand te houden. 

De voorbereidingen voor het initiatief begonnen al in 2011, zelfs voordat de eerste EBI-verordening in werking trad. In de loop van de campagne hebben de organisatoren gemeenschappen in heel Europa gemobiliseerd en uiteindelijk meer dan een miljoen geverifieerde handtekeningen verzameld.

De Commissie heeft in 2013 aanvankelijk geweigerd dit initiatief te registreren, maar registreerde het uiteindelijk op 7 mei 2019 voorwaardelijk. Het initiatief is geregistreerd met dien verstande dat het gericht is op voorstellen van de Commissie voor rechtshandelingen inzake de vaststelling van de taken, de prioritaire doelstellingen en de organisatie van de structuurfondsen en op voorwaarde dat de te financieren acties leiden tot de versterking van de economische, sociale en territoriale cohesie van de Unie.

Het initiatief ging trager van start dan andere succesvolle initiatieven. Om de gevolgen van de COVID-19-pandemie voor de campagne aan te pakken, is de einddatum voor het verzamelen van handtekeningen met één jaar verlengd tot en met 4 april 2021 (overeenkomstig Verordening (EU) 2020/1042, Besluit C(2020) 9226 en Besluit C(2021) 1121). Ondanks deze obstakels heeft het initiatief een opmerkelijk resultaat weten te behalen: er werden 1 269 351 geverifieerde steunbetuigingen verzameld. In acht lidstaten werden de minimumdrempels gehaald. 

Het geldige initiatief is op 4 maart 2025 officieel aan de Europese Commissie voorgelegd, zodat deze het kon bestuderen (persbericht). De Commissie reageerde hierop door op 3 september 2025 een mededeling te publiceren waarin zij haar standpunt uiteenzette. 

Hieronder volgen enkele belangrijke tips van de organisatoren van het initiatief “Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen” om ervoor te zorgen dat uw campagne succesvol is: 

Maak een verstandige keuze wat de leden van uw groep organisatoren betreft

Elk lid zou idealiter de belangrijkste campagnevoerder in zijn land of regio moeten zijn.

Doe op de eerste plaats een beroep op vrijwilligers

Schakel gepassioneerde activisten in alvorens professioneel personeel in dienst te nemen, en vul lacunes alleen waar nodig op.

Denk verder dan wetgeving

Een EBI leidt niet altijd rechtstreeks tot nieuwe wetgeving, maar kan ook het bewustzijn vergroten, verwaarloosde kwesties op de EU-agenda zetten en leiden tot het opbouwen van duurzame netwerken.

Breng boodschappen op maat

Gebruik authentieke, lokaal relevante inhoud die door geloofwaardige personen wordt gebracht, in plaats van generieke boodschappen.

Volhard

Voor succes is veerkracht nodig bij juridische, politieke of praktische uitdagingen. Maak gebruik van webinars en workshops die door het EBI-forum worden georganiseerd om te leren van ervaren organisatoren en u voor te bereiden op mogelijke belemmeringen.
 

Ontdek meer over dit initiatief in een blogpost van een van de organisatoren, Attila Dabis.
 

Voorbereiding

“Omdat dit een van de eerste EBI’s was, konden we ons niet inspireren op praktische voorbeelden.” - Organisator van het initiatief “Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen”

De organisatoren van het initiatief zijn in 2011 begonnen met de voorbereidingen, voordat de eerste EBI-verordening in werking trad. Tijdens deze voorbereidingsperiode hadden zij duidelijke doelstellingen voor ogen en concentreerden ze zich op het zorgvuldig formuleren van hun initiatief. Het was voor de organisatoren van essentieel belang dat het initiatief in overeenstemming was met de EU-Verdragen en tegemoetkwam aan de grieven van de gemeenschappen die in “nationale regio’s” wonen. Daarnaast hebben de organisatoren actief samengewerkt met deskundigen op het gebied van het EU-recht om ervoor te zorgen dat de Commissie het voorstel niet kon afwijzen op grond van onbevoegdheid.

“We streefden er ook naar om onze doelstellingen zo te formuleren dat zij aansloten bij gemeenschappen in heel Europa, ongeacht hun economische ontwikkeling.” - Organisator van het initiatief “Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen”

De voorbereidingsfase was niet eenvoudig voor het initiatief “Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen”, aangezien het eerste registratieverzoek op 26 juli 2013 werd geweigerd door de Europese Commissie. De reden voor die weigering was dat de eisen van het initiatief buiten de bevoegdheden van de Commissie vielen om rechtshandelingen van de EU voor te stellen. Dat besluit van de Commissie is aangevochten bij het Europees Hof van Justitie, dat de gedeeltelijke registratie van het voorstel heeft bevestigd (persbericht). Als gevolg daarvan heeft de formele registratie van het initiatief enkele jaren geduurd en uiteindelijk op 7 april 2019 plaatsgevonden. 

Het opbouwen van een netwerk van partners en vrijwilligers was essentieel voor het welslagen van dit EBI. Dit initiatief kreeg de steun van twintig organisaties en zestig gemeenten. De organisatoren kregen ook de steun van verschillende overkoepelende organisaties, zoals de Federale Unie van Europese Nationaliteiten (FUEN), de Europese Vrije Alliantie (EVA) en het European Language Equality Network (ELEN). 

Ook het uitbouwen van een online-aanwezigheid was van cruciaal belang voor dit initiatief, omdat het verzamelen van handtekeningen plaatsvond tijdens de COVID-19-pandemie en er dus geen fysieke evenementen georganiseerd konden worden. De organisatoren hebben een meertalige website opgezet met achtergrondinformatie over het initiatief, de eisen van het initiatief en hulpmiddelen. De organisatoren bouwden ook hun online-aanwezigheid op sociale media uit: Facebook (8 400 volgers), Instagram (345 volgers), X (voorheen Twitter) (649 volgers). 

Fondsenwerving en middelen

In totaal hebben de organisatoren van het initiatief “Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen” 11 933 EUR aan steun en middelen verzameld. 

Bronnen van financiering (€)

Opmerking: Meer informatie over de steun en financiering van dit initiatief is te vinden op de webpagina van de Commissie over dit initiatief. Alleen bijdragen van ongeveer 500 euro per sponsor moeten worden gemeld. 

Campagnestrategie en plan voor het verzamelen van handtekeningen

Hongarije werd door de organisatoren aangemerkt als een van de belangrijkste landen waarop het verzamelen van handtekeningen zich moest richten, wat een weerspiegeling is van de grote historische gevoeligheid van het land voor de situatie van regio’s met een nationale minderheid. Daarnaast hebben de organisatoren relevante nationale regio’s in de hele Europese Unie aangewezen die de organisatoren konden helpen de vereiste handtekeningendrempel in hun respectieve lidstaten te overschrijden, zodat zij het minimum van zeven landen met gekwalificeerde steun konden halen. Het ging onder meer om Catalonië en Baskenland in Spanje, Vlaanderen in België, de Gaeltacht in Ierland en Szeklerland in Roemenië.

“Uit onze ervaring blijkt dat, wanneer de juiste boodschappen samen met lokale partners worden opgesteld en door gerespecteerde lokale personen worden gebracht (politici, beroemdheden, influencers), de socialemedianetwerken het aantal handtekeningen ingrijpend kunnen vergroten.” - Organisator van het initiatief “Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen”

De campagne functioneerde als een reeks “minicampagnes”, aangepast aan de lokale context. Voor de organisatoren bleken verteltechnieken en interpersoonlijke vaardigheden absoluut essentieel. Feiten en cijfers alleen waren niet voldoende om mensen te inspireren om actie te ondernemen. In plaats daarvan moesten de organisatoren hun boodschap zo overbrengen dat een emotionele band werd gecreëerd met een publiek met uiteenlopende culturele, sociale en politieke achtergronden. Daarom moesten authentieke, herkenbare verhalen in de lokale talen worden opgesteld die het echte leven en de problemen achter het initiatief onder de aandacht brachten. 

De organisatoren erkenden ook dat het vertellen van verhalen op basis van empathie en beleefde ervaring de nuance van menselijke emotie kan overbrengen. Menselijk inzicht was van cruciaal belang om de diepere motivatie bloot te leggen die mensen ertoe aanzet een Europees burgerinitiatief te ondertekenen. In een tijd waarin we overspoeld worden met informatie, voelt het publiek zich vaak overweldigd of niet betrokken. Goed opgestelde, authentieke verhalen hielpen het achtergrondlawaai te dempen, waardoor mensen er stil konden bij staan, nadenken en uiteindelijk besluiten de zaak te ondersteunen. Deze ervaring toonde dat het vertellen van verhalen niet alleen een communicatietool, maar het kloppend hart van de campagne was.

De organisatoren van het initiatief “Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen” hebben het centraal online verzamelsysteem gebruikt. De organisatoren gebruikten hun netwerk van partners en vrijwilligers om de vaart te houden en hun campagne gedurende de hele periode voor het verzamelen van handtekeningen te blijven promoten.

Het verzamelen van handtekeningen is op 7 april 2021 afgesloten. Na de verlenging van de einddatum voor het verzamelen van handtekeningen verzamelde het initiatief uiteindelijk 1 418 659 handtekeningen in 27 EU-lidstaten. In het formele verificatieproces hebben de nationale autoriteiten een definitief cijfer van 1 269 351 handtekeningen gevalideerd. De vereiste handtekeningendrempels zijn in acht EU-landen gehaald. 

Aantal in het kader van het initiatief “Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen” verzamelde steunbetuigingen per lidstaat

De vinkjes in de grafiek geven aan in welke EU-landen de minimumdrempel voor steunbetuigingen voor het initiatief is gehaald. Het initiatief “Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen” heeft in acht lidstaten de vereiste handtekeningendrempels gehaald. De volledige tabel met steunbetuigingen is beschikbaar op de op de webpagina van de Commissie over dit initiatief.

Na de validering van de handtekeningen hebben de organisatoren de indiening bij de Europese Commissie strategisch uitgesteld, in afwachting van het aantreden van een nieuw Europees Parlement en een nieuwe Commissie in de hoop op een gunstigere ontvangst. Het initiatief is officieel op 4 maart 2025 ingediend bij de Commissie, waarmee de onderzoeksperiode van zes maanden aanving. 

Voordat het initiatief bij de Commissie werd ingediend, hebben de organisatoren hun aandacht verlegd naar de minder zichtbare en meer diplomatieke fase van de procedure van het Europees burgerinitiatief. Deze behelsde contacten achter de schermen met leden van de Europese Commissie en van het Europees Parlement.

Formele indiening en bijeenkomsten met de Commissie

Na de formele indiening van het initiatief op 4 maart 2025 hebben de organisatoren op 25 maart 2025 Raffaele Fitto, uitvoerend vicevoorzitter van de Europese Commissie voor Cohesie en Hervormingen (fotomateriaal), ontmoet. 

(© Europese Unie, 2025)

Hoorzitting in het Europees Parlement

Op 25 juni 2025 heeft het Europees Parlement een openbare hoorzitting gehouden over het initiatief “Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen” (opname). De organisatoren presenteerden de doelstellingen van het initiatief en gingen in gesprek met de leden van het Europees Parlement (opvallendste momenten EP-hoorzitting). 

Plenair debat in het Europees Parlement

Het initiatief is op 10 juli 2025 besproken tijdens de plenaire vergadering van het Europees Parlement (opname). 

Formeel antwoord van de Europese Commissie

De Europese Commissie heeft op 3 september 2025 in een mededeling gereageerd op het initiatief. In de mededeling werden de verwachte voordelen van elk van de voorstellen van het initiatief zoals omschreven in het registratiebesluit beoordeeld (persbericht). 

De Commissie heeft haar toezegging bevestigd om niet-discriminerende toegang tot Uniefinanciering te waarborgen en gelijke behandeling in het kader van het cohesiebeleid af te dwingen. Zij benadrukte echter dat ze niet bevoegd is om “nationale regio’s” te definiëren of te erkennen of om nationale administratieve grenzen te wijzigen. Zij verklaarde voorts dat er geen aanvullende wetswijzigingen nodig waren, aangezien de huidige Verdragen en het huidige rechtskader reeds voldoende bescherming bieden aan nationale minderheden, naast ruime mogelijkheden voor ondersteuning voor de uitbreiding van de lijst van regio’s in artikel 174 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Regionale achterstanden worden immers in de eerste plaats bepaald door structurele en economische factoren en niet door culturele of taalkundige bijzonderheden.

Bovendien heeft de Commissie in het kader van het volgende meerjarig financieel kader 2028-2034 een versterkt en gemoderniseerd cohesie- en groeibeleid voorgesteld. Dit kader is bedoeld om ervoor te zorgen dat de lidstaten passende mechanismen invoeren om de naleving van het Handvest van de grondrechten en de eerbiediging van de rechtsstaat in nationale en regionale partnerschapsplannen te waarborgen. De Commissie heeft duidelijk gemaakt dat, wanneer niet aan deze voorwaarden is voldaan, de desbetreffende betalingen zouden worden ingehouden.

Strategische voorbereiding

De doelstellingen van het initiatief waren geformuleerd op een manier die weerklank vond bij zowel de getroffen gemeenschappen als het bredere Europese publiek. Op maat gemaakte boodschappen in de moedertaal, afkomstig van betrouwbare lokale personen, hielpen een impuls te geven.

Nadruk op online campagnemethoden

Toen COVID-19 toesloeg, paste de campagne zich snel aan. Meer dan 80 % van de handtekeningen werd digitaal verzameld via het onlineplatform van de Commissie. Dit zorgde voor een breed bereik, waarbij tegelijkertijd de gegevensbeveiliging behouden bleef.

Volharding

Ondanks scepsis, juridische problemen en de verstoringen door de pandemie bleven de organisatoren standvastig. Hun vastberadenheid is van vitaal belang gebleken om obstakels te overwinnen en uiteindelijk de voor succes vereiste drempels te halen.

Op de webpagina van de Commissie over dit initiatief vindt u aanvullende informatie over het initiatief “Cohesiebeleid voor de gelijkheid van de regio’s en het behoud van de regionale culturen”.