Het EBI stopt met de financiering van de Russische oorlog: Sterk bewijs combineren met juridisch denken en politiek momentum

Een goede campagne begint met een stevig argument en wordt gedragen door het politieke momentum. Dat is de visie van Salvatore Ricci, een in Brussel gevestigde Italiaanse activiste achter het Europees burgerinitiatief “Stop Funding Russia’s War: Uitfasering van schadelijke en nutteloze Russische invoer in de EU”.

Aangezien het EBI in mei 2026 tot in de vierde maand doorgaat met het verzamelen van handtekeningen, horen we het advies van Salvatore om een juridisch doordacht, politiek gedreven initiatief te lanceren: bouw uw EBI rond een concrete en tijdige kwestie, veranker het in sterk bewijs en lanceer het wanneer het moment rijp is. 

Stap 1: Begin met een concreet, empirisch onderbouwd probleem

Salvatore begon vorig jaar met een nieuwe baan in Brussel, waar hij werkte aan het handelsbeleid voor een staalbedrijf. Een van zijn taken was het analyseren van gegevens over de staalhandel in de EU, en wat hij vond verraste hem: ondanks het feit dat de EU sinds de grootschalige invasie van Oekraïne veel economische banden met Rusland heeft verbroken, importeerde zij grote hoeveelheden stalen platen uit Rusland. 

Bij het kraken van de gegevens ontdekte Salvatore dat al dit staal werd geïmporteerd door een Russisch bedrijf dat nog steeds toegang had tot Europese markten. Maar dit was geen essentieel product. Momenteel is de staalmarkt overcapaciteit, wat betekent dat er veel beschikbaar is voor import uit andere delen van de wereld.

Dit zette Salvatore aan het denken en met hulp van andere activisten ging hij op zoek naar andere sectoren, waarbij hij andere producten uit Rusland vond waarvoor voldoende alternatieven bestaan, zoals meststoffen, nikkel en ijzer.

“Als je ze samenvat, is het nog steeds 28 miljard euro die we naar Rusland sturen, waar deze producten gewoon overal kunnen worden gekocht”, zegt Salvatore, met cijfers voor 2025.

De groep realiseerde zich dat deze miljarden die naar Rusland werden gestuurd, een grote kloof vormen in de pogingen van Europa om Rusland uit zijn economie te bevriezen en zijn vermogen om de oorlog te financieren te beperken, en ze wisten dat ze moesten handelen.

Vervolgens moesten zij een rechtsgrondslag vinden om een verbod voor te stellen en te besluiten dit te wortelen in het gemeenschappelijk handelsbeleid van de EU, op grond waarvan de lidstaten de vaststelling van invoer- en uitvoerregels aan de Europese Commissie delegeren. Dit is belangrijk, omdat het vragen om actie op deze manier de EU in staat zou stellen het beleid aan te nemen via handelsbevoegdheden in plaats van via het reguliere sanctiemechanisme, waarvoor unanimiteit tussen de lidstaten vereist is.

Zodra de Commissie het initiatief en de rechtsgrondslag ervan heeft goedgekeurd, is het EBI van de grond gekomen, met een duidelijke campagnelijn: Stop met het financieren van de Russische oorlogsmachine. 

De les: Bouw uw EBI rond een specifiek, aantoonbaar probleem met sterk bewijs erachter. Salvatore en zijn collega's volgden vier stappen: de kwestie in kaart te brengen, concrete bewijzen te verzamelen, te bepalen hoe de EU deze kan verwezenlijken en deze om te zetten in een verteerbare campagnelijn.

Lees ook: Hoe maak je een initiatief voor registratie voor te bereiden

Stap 2: De campagne koppelen aan het politieke momentum

Een paar weken nadat hij met de voorbereiding van het initiatief was begonnen, kwam Salvatore een gezamenlijke oproep van zeven EU-lidstaten tegen om soortgelijke maatregelen te nemen om de invoer te stoppen, maar op basis van de sanctieregeling. Hij las dit als een teken dat de politieke wil er is en dat het nu tijd is om in beweging te komen. 

• Mediaverslag over het gezamenlijk beroep, gesteund door Estland, Finland, Duitsland, Letland, Litouwen, Polen en Zweden

Het doel van het EBI is nu een duidelijk signaal af te geven dat er onder de bevolking steun is voor nieuwe maatregelen die gericht zijn op het vermogen van Rusland om de oorlog in Oekraïne te financieren. Terwijl sommigen geloven dat er toenemende vermoeidheid is met het probleem terwijl de oorlog doorgaat in zijn vijfde jaar, wil Salvatore deze percepties tegengaan en de publieke betrokkenheid rond de oorlog nieuw leven inblazen. 

En beleidsmakers moeten ook nieuw leven worden ingeblazen, vindt Salvatore. “Ik kwam beleidsmakers over dit onderwerp eerder tegen in mijn werk, en ik heb het gevoel dat ze een beetje losstonden van de realiteit. Ze waren erg technocratisch", zegt hij. 

“Ik wil hen laten zien dat mensen om hen geven.”

De organisatoren hebben besloten om van start te gaan zodra zij de goedkeuring van de Commissie hebben gekregen.  Hoewel veel EBI’s vóór de lancering uitgebreid van plan zijn, is de groep opzettelijk snel van start gegaan, omdat elke vertraging betekent dat er miljarden meer in de Russische economie stromen.

Dit betekende dat handtekening collecties geopend zonder een duidelijke campagne structuur, die een aantal trade-offs had. Nu de klok van een jaar al tikte, waren de organisatoren nog steeds bezig met het opzetten van een volledige campagnestructuur, het bereiken van verschillende organisaties voor ondersteuning en het bedenken van een plan om tot 1 miljoen handtekeningen te komen. Om de lacunes op te vullen, richtten de organisatoren zich in de eerste maanden op campagnes op sociale media en bespraken ze verdere actie met potentiële supporters. Medio mei hadden ze meer dan 13.000 handtekeningen verzameld, waarbij burgers in Zweden en Finland het initiatief het meest actief steunden. 

Maar ondanks een trage start hoopt Salvatore dat de campagne 1 miljoen handtekeningen zal verzamelen en door zal gaan naar de volgende fase, waarin betrokkenheid met beleidsmakers cruciaal zal zijn. Uit de oproep van zeven landen die soortgelijke handelsbeperkingen voorstellen, blijkt dat er al politieke steun is voor het idee. Salvatore zegt dat veel andere lidstaten ook geïnteresseerd zullen zijn. “Legaal gesproken kan dat. Politiek gezien denk ik dat het kan, en we zullen proberen het op die manier te ondersteunen", zegt hij. 

De les: als het initiatief dringend is en de politieke wil aanwezig is, kan momentum belangrijker zijn dan een perfecte voorbereiding van de campagne.

Wilt u uw mening delen? Laat hier een reactie achter of word lid van ons Discussieforum

Hulp nodig bij uw initiatief? Gebruik de service Vraag een expert om advies

Lees ook: Een EBI lanceren in een politiek geladen context: wat organisatoren kunnen leren van het EBI “Justitie voor Palestina”