„My Voice, My Choice: Za bezpieczną i dostępną aborcją”

„My Voice, My Choice: Za bezpieczną i dostępną aborcją” to dwunasta europejska inicjatywa obywatelska, która osiągnęła wymagane poparcie. W ramach inicjatywy zaproponowano utworzenie dobrowolnego unijnego mechanizmu wsparcia finansowego, aby pomóc państwom członkowskim w zapewnianiu opieki aborcyjnej osobom, które nie mają do niej dostępu w swoim kraju. 

„My Voice, My Choice” została zarejestrowana 10 kwietnia 2024 r. i szybko zaczęła przyciągać szerokie poparcie. 24 kwietnia 2024 r. w ramach kampanii oficjalnie rozpoczęto zbieranie podpisów i zgromadzono 1 124 513 zweryfikowanych deklaracji poparcia. Minimalne progi osiągnięto w 19 państwach członkowskich.  Zebrane podpisy niezwłocznie przedłożono odpowiednim organom krajowym do weryfikacji.

Po zakończeniu procesu weryfikacji 1 września 2025 r. inicjatywę oficjalnie przedłożono Komisji Europejskiej. W odpowiedzi 26 lutego 2026 r. Komisja przyjęła komunikat, w którym przedstawiła planowane działania. 

Zanim rozpoczniesz kampanię, zbuduj sieć koordynatorów krajowych.

Zaufany lider w każdym państwie UE pozwala zadbać o to, aby zbieranie podpisów oraz wydarzenia i działania informacyjne były zakorzenione lokalnie i dostosowane do kontekstu kulturowego.

Ufaj sile ludzi. 

Nawet niewielki indywidualny wkład – kilka podpisów, udostępniony post, drobna darowizna – wzmacnia społeczną mobilizację wokół inicjatywy. Odłóż na bok własne ambicje i koncentruj się na wspólnym celu.

Zróżnicuj grono organizacji wspierających.

 Inicjatywa „My Voice, My Choice” uzyskała poparcie nie tylko grup feministycznych i grup zajmujących się zdrowiem reprodukcyjnym, lecz także stowarzyszeń wspinaczkowych, grup uniwersyteckich, muzyków i aktorów. Niespodziewani sojusznicy poszerzają krąg wsparcia.

Angażuj strategicznie influencerów i liderów opinii. 

Jeden post lub film osoby publicznej cieszącej się zaufaniem może w kilka godzin zmobilizować tysiące osób. Zaangażowanie influencerów powinno jednak uzupełniać budowanie oddolnej koalicji, a nie je zastępować.

Od pierwszego dnia miej plan pozyskiwania środków.

Łącz dotacje fundacji, darowizny indywidualne i kreatywne źródła przychodów, takie jak sprzedaż gadżetów, aby sfinansować druk, podróże, wsparcie prawne i wydarzenia.

Przygotowanie

„Ta akcja łączy wszystko, co kochamy: walkę o zmianę, korzystanie ze środków prawnych i demokratycznych, organizowanie ludzi oraz budowanie ruchu pełnego życzliwości i nadziei” – Nika Kovač, koordynatorka inicjatywy „My Voice, My Choice”.

Początki „My Voice, My Choice” sięgają okresu po wydaniu w 2022 r. przez amerykański Sąd Najwyższy decyzji uchylającej wyrok w sprawie Roe przeciwko Wade. Decyzja ta skłoniła Nikę Kovač – mieszkającą wówczas w Stanach Zjednoczonych – i jej bliską współpracowniczkę Sarah do rozważenia, czy podobny regres w zakresie dostępu do aborcji mógłby nastąpić w Europie. Nika Kovač zdobyła doświadczenie w Instytucie 8 Marca, słoweńskiej organizacji feministycznej, której udało się już zmienić prawo krajowe dzięki kampaniom podpisów, dlatego Nika uznała europejską inicjatywę obywatelską za idealny instrument – jedyne narzędzie demokratyczne umożliwiające obywatelom bezpośrednie proponowanie zmian w prawie UE.

Etap przygotowawczy koncentrował się na opracowaniu propozycji, która byłaby zarówno prawnie osadzona w kompetencjach UE, jak i emocjonalnie przekonująca dla obywateli w 27 różnych kontekstach krajowych. Organizatorzy mieli świadomość, że wniosek o harmonizację krajowych przepisów dotyczących aborcji wykraczałby poza kompetencje UE w dziedzinie zdrowia publicznego.  Postanowili więc wystąpić z postulatem utworzenia ukierunkowanego mechanizmu solidarności finansowej, który umożliwiałby kobietom niemającym dostępu do bezpiecznej aborcji w kraju zamieszkania korzystanie z niej za granicą.

Budowanie sieci partnerów i wolontariuszy

„My Voice, My Choice” rozwinęła się w jeden z największych europejskich ruchów feministycznych, przy wsparciu ponad 300 organizacji i koordynatorów krajowych w praktycznie każdym państwie członkowskim UE. Organizatorzy oparli strukturę kampanii na koordynatorach krajowych, którzy na poziomie lokalnym mogli łączyć społeczeństwo obywatelskie, podmioty polityczne i poszczególnych obywateli, a także organizować wydarzenia i zbierać podpisy w sposób trafiający do ich społeczności.

Kampania przyciągnęła również nieoczywistych sojuszników, w tym stowarzyszenie wspinaczkowe, grupy uniwersyteckie i przedstawicieli kultury, takich jak piosenkarze i aktorzy. Takie włączające podejście umożliwiło inicjatywie dotarcie do odbiorców, którzy zazwyczaj nie angażują się w rzecznictwo na rzecz feminizmu ani praw reprodukcyjnych.

Pozyskiwanie środków i zasoby

Finansowanie kampanii łączyło wsparcie ze strony różnych fundacji, darowizny indywidualne oraz innowacyjny strumień przychodów ze sprzedaży gadżetów w sklepie internetowym kampanii. Przedmioty takie jak koszulki, bluzy z kapturem i kubki z hasłem „My Voice, My Choice” przynosiły zarówno dochód, jak i poczucie wspólnotowej solidarności – wolontariusze relacjonowali szczególną radość, gdy w innym mieście natrafiali na kogoś w koszulce kampanii.

„Radzę jasno określić pomysł i sprawę, w którą głęboko się wierzy, ponieważ będzie to najdłuższa kampania w waszym życiu. To kampania bez przerwy i zmęczycie się zarówno wy, jak i ludzie wokół was. Musicie tak głęboko wierzyć w tę sprawę, by w razie potrzeby być gotowi pracować za darmo” – Nika Kovač

Największymi pozycjami budżetowymi były doradztwo prawne, materiały drukowane, organizacja wydarzeń i koszty podróży. Organizatorzy podkreślają, że ograniczone zasoby nie muszą być przeszkodą w osiągnięciu sukcesu kampanii – energia, determinacja i nieprzespane noce mogą zrekompensować mniejszy budżet, o ile sprawa leżąca u podstaw inicjatywy jest wystarczająco przekonująca.

Uwaga: Więcej informacji na temat wsparcia i finansowania „My Voice, My Choice” można znaleźć na stronie inicjatywy „My Voice, My Choice” w rejestrze EIO. Uwaga dotycząca sponsorów prywatnych*: otrzymano około 22 wpłat od sponsorów prywatnych, w kwotach od 250 do 5 000 euro.

Strategia kampanii i plan zbierania podpisów

W kampanii „My Voice, My Choice” zastosowano to, co organizatorzy określają mianem formuły PEACE: patience, engagement, action, courage, errors, czyli cierpliwość, zaangażowanie, działanie, odwaga i błędy. Każdy element odegrał odrębną rolę w przełożeniu śmiałego pomysłu na ponad milion podpisów.

Cierpliwość: Cierpliwość była potrzebna, aby przejść przez złożony proces wyszukiwania partnerów, dopracowania propozycji i budowania początkowej sieci koordynatorów krajowych jeszcze przed rozpoczęciem zbierania podpisów.

Zaangażowanie: Zaangażowanie oznaczało wyjście poza podstawową grupę dotychczasowych zwolenników, aby dotrzeć do osób, które nie były jeszcze zaangażowane w tę sprawę, ale mogły poprzeć inicjatywę ze względu na bliskie im wartości.

Działanie: Działanie polegało na utrzymywaniu stałej dynamiki dzięki wydarzeniom publicznym, wystąpieniom w mediach, specjalnym dniom działań oraz akcjom zbierania podpisów, prowadzonym zarówno w kontekstach politycznych, jak i apolitycznych, takich jak maratony i festiwale społecznościowe.

Odwaga: Odwaga była potrzebna, aby stawić czoła nękaniu w internecie, kampaniom oszczerstw i sprzeciwowi politycznemu, a także podejmować skalkulowane ryzyko, na przykład zwracać się bezpośrednio do influencerów mogących nagłośnić kampanię w krajach, w których nie osiągnięto jeszcze wymaganych minimalnych progów poparcia.

Błędy: Błędy potraktowano jako okazje do nauki – każde nieudane wydarzenie, post o niskim poziomie zaangażowania albo odrzucone partnerstwo pozwalały lepiej zrozumieć, jak ulepszyć kampanię.

W pierwszym tygodniu kampanii odnotowano początkowy wzrost o niemal 100 000 podpisów, ale organizatorzy przyznają, że ta pierwsza fala zaangażowanych zwolenników była dopiero początkiem. Prawdziwa praca polegała na strategicznym docieraniu do nowych, często wcześniej niedostępnych grup odbiorców dzięki dostosowanym komunikatom, współpracy z nieoczywistymi partnerami i kreatywnemu wykorzystywaniu mediów społecznościowych.

„Moja rada dla innych organizatorów brzmi: ufajcie sile ludzi! Nawet jeśli jedna osoba zbierze tylko kilka podpisów, to nadal się liczy. Odłóżcie też na bok własne ambicje i koncentrujcie się na ostatecznym celu – zebraniu miliona podpisów” – Nika Kovač

Kampania uzyskała szczególne wsparcie influencerów i liderów opinii, aby pokonać bariery algorytmiczne, które platformy mediów społecznościowych coraz częściej nakładają na treści klasyfikowane jako „polityczne”. Kiedy chorwacka gwiazda popu Severina pojawiła się 1 września 2025 r. na konferencji prasowej w Brukseli z okazji formalnego przedłożenia inicjatywy, przekazała przesłanie kampanii milionom odbiorców w regionie byłej Jugosławii i poza nim. Grecka dziennikarka i prezenterka telewizyjna Anastasia (Natasa) Giamali podobnie zapewniła zasięg zarówno w mediach głównego nurtu, jak i przez działania internetowe, takie jak rolki na Instagramie i felietony. Jej doświadczenie pokazało, że nawet kontrowersje – w postaci ataków ze strony polityków przeciwnych inicjatywie – można obrócić na korzyść kampanii przez szerzenie wiedzy na temat inicjatywy.

Przez cały okres zbierania podpisów pod „My Voice, My Choice” korzystano z centralnego systemu zbierania deklaracji poparcia online Komisji Europejskiej. Zbieranie podpisów rozpoczęto 24 kwietnia 2024 r. i zakończono rok później.

Ostatecznie w ramach inicjatywy zebrano podpisy ze wszystkich 27 państw członkowskich UE. „My Voice, My Choice” formalnie przedłożono do rozpatrzenia przez Komisję 1 września 2025 r. Po przeprowadzeniu formalnej weryfikacji przez organy krajowe potwierdzono ważność 1 124 513 podpisów (spośród 1 224 998 zebranych). Wymagane minimalne progi przekroczono w 19 państwach członkowskich, czyli w ponad dwukrotnie większej liczbie państw niż siedem wymaganych zgodnie z prawem UE. 

„My Voice, My Choice” osiągnęła minimalne progi w dziewiętnastu państwach członkowskich. Źródło: strona internetowa europejskiej inicjatywy obywatelskiej, 2026. Pełna tabela z deklaracjami poparcia jest dostępna na specjalnej stronie internetowej Komisji.

W miesiącach poprzedzających formalne przedłożenie organizatorzy przesunęli punkt ciężkości z mobilizacji publicznej na zaangażowanie instytucjonalne i organizowali spotkania z posłami do Parlamentu Europejskiego, aby przygotować grunt pod pozytywny odbiór przez instytucje.

Formalne przedłożenie inicjatywy i spotkanie z Komisją

Inicjatywę oficjalnie przedłożono Komisji Europejskiej 1 września 2025 r. Tego samego dnia organizatorzy zorganizowali w Brukseli konferencję prasową, podczas której chorwacka gwiazda popu Severina i grecka dziennikarka Anastasia (Natasa) Giamali wyraziły publiczne poparcie.

1 października 2025 r., zgodnie z art. 15 rozporządzenia w sprawie EIO, organizatorzy spotkali się w Komisji Europejskiej w Brukseli z Hadją Lahbib, europejską komisarz do spraw równości oraz gotowości i zarządzania kryzysowego, a także z urzędnikami Komisji. W spotkaniu uczestniczyli koordynatorka Nika Kovač i inni członkowie zespołu „My Voice, My Choice”.

Wysłuchanie publiczne w Parlamencie Europejskim

Kluczową rolę we wspieraniu inicjatywy „My Voice, My Choice” odegrała Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia (FEMM). 5 listopada komisja FEMM przyjęła projekt rezolucji popierającej EIO, przy 26 głosach za, 12 głosach przeciw i braku głosów wstrzymujących się, co odzwierciedlało szerokie poparcie w FEMM i stanowiło ważny krok. Następnie 2 grudnia 2025 r. Parlament Europejski przeprowadził wysłuchanie publiczne dotyczące inicjatywy (zob. nagranie), zorganizowane przez komisję FEMM z udziałem Komisji Petycji (PETI) i innych zainteresowanych komisji (DEVE, SANT i LIBE). 

Przemówienie wygłosiła również komisarz Hadja Lahbib. Organizatorzy przedstawili cele inicjatywy i omówili je bezpośrednio z posłami do Parlamentu Europejskiego. 

Debata plenarna i rezolucja w Parlamencie Europejskim

16 grudnia 2025 r. inicjatywa była przedmiotem debaty na sesji plenarnej Parlamentu Europejskiego w Strasburgu. 17 grudnia 2025 r. Parlament przyjął rezolucję, w której wyraził poparcie dla inicjatywy: za głosowało 358 posłów, przeciw – 202, a 79 wstrzymało się od głosu. Sprawozdawczynią była posłanka do PE Abir Al-Sahlani (Renew, Szwecja).

Aktywistki i aktywiści „My Voice, My Choice” świętują w Parlamencie Europejskim w Strasburgu. Źródło: Strona internetowa „My Voice, My Choice”.

Rezolucja była ważnym kamieniem milowym o charakterze politycznym, ponieważ pokazała szerokie ponadpartyjne poparcie dla celów inicjatywy i zasygnalizowała Komisji siłę parlamentarnego poparcia dla działań w obszarze praw reprodukcyjnych (zob. komunikat prasowy).

Formalna odpowiedź Komisji Europejskiej

26 lutego 2026 r. Komisja Europejska przyjęła komunikat, w którym przedstawiła swoją odpowiedź na inicjatywę. Po dokładnym przeanalizowaniu propozycji i uwzględnieniu zawartych w Traktatach UE ograniczeń kompetencji UE w dziedzinie zdrowia publicznego Komisja potwierdziła, że państwa członkowskie mogą korzystać z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+), aby finansować poprawę dostępu do bezpiecznych i legalnie dostępnych usług aborcyjnych.

Aktywistki i aktywiści „My Voice, My Choice” świętują przed siedzibą Komisji Europejskiej w Brukseli. Źródło: Strona internetowa „My Voice, My Choice”.

Komisja podkreśliła, że takie wsparcie można zapewnić stosunkowo szybko za pomocą istniejących instrumentów, bez potrzeby przyjmowania nowych przepisów, pod warunkiem że państwa członkowskie dobrowolnie zdecydują się przeznaczyć lub przesunąć dostępne środki w ramach swoich programów EFS+.

„Nie jest to dokładnie to, o co zabiegaliśmy, ale faktycznie otwiera drogę do poszanowania tego prawa w całej Unii Europejskiej. Pierwotny postulat dotyczył konkretnie finansowania procedur medycznych, natomiast odpowiedź Komisji pozwala finansować także podróże. Pod względem oddziaływania może więc przynieść nawet więcej, niż pierwotnie zakładaliśmy”. Matteo Cadeddu, zespół kampanii „My Voice, My Choice”

Organizatorzy przyznali, że choć odpowiedź Komisji nie w pełni odpowiadała ich postulatowi, otworzyła znaczącą i potencjalnie dalekosiężną ścieżkę działania. Kolejny etap kampanii będzie się koncentrować na zachęcaniu poszczególnych państw członkowskich do przeznaczania środków z EFS+ na poprawę dostępu do bezpiecznych usług aborcyjnych. 

Zob. komunikat prasowy Komisji oraz uwagi wiceprzewodniczącej wykonawczej Roxany Mînzatu i komisarz Hadji Lahbib na temat odpowiedzi Komisji.

Bezprecedensowa koalicja

Dzięki wsparciu ponad 300 organizacji oraz rozległej sieci wolontariuszy obejmującej wszystkie 27 państw członkowskich powstała infrastruktura kampanii zdolna utrzymać dynamikę przez pełne 12 miesięcy zbierania podpisów. Różnorodność partnerów – od organizacji feministycznych po stowarzyszenia wspinaczkowe, od grup uniwersyteckich po gwiazdy popu – pozwoliła kampanii dotrzeć do znacznie szerszego grona odbiorców niż tradycyjne środowiska rzecznictwa na rzecz praw reprodukcyjnych.

Strategiczne wykorzystanie influencerów i liderów opinii

Inicjatywa „My Voice, My Choice” pokazała, w jaki sposób osoby publiczne cieszące się zaufaniem mogą pokonać zarówno algorytmiczne ograniczenia nakładane na treści „polityczne”, jak i strukturalne wyzwanie związane z docieraniem do nowych odbiorców w 27 kontekstach krajowych. Strategia kampanii dotycząca influencerów była przemyślana, ukierunkowana i – w razie potrzeby – nacechowana odwagą, aby zwracać się do osób, których poparcie nie było pewne.

Zdolność adaptacji i odporność

Organizatorzy kampanii traktowali błędy jako okazje do nauki i stale doskonalili podejście w reakcji na to, co działało, a co nie. Wydarzenia organizowano w miejscach niezwiązanych z polityką, przekazy dostosowywano do kontekstu lokalnego, a budowanie koalicji obejmowało partnerów, których zwykle nie kojarzono by z rzecznictwem feministycznym.

Stała koncentracja na etapie instytucjonalnym

„My Voice, My Choice” nie traktowała progu miliona podpisów jako końca procesu. Organizatorzy mocno zainwestowali w etap po zakończeniu zbierania podpisów – budowali relacje z posłami do Parlamentu Europejskiego i z urzędnikami Komisji, przygotowywali się do wysłuchania w Parlamencie i debaty plenarnej oraz pracowali nad tym, aby odpowiedź Komisji otwierała znaczącą drogę do realnego wpływu, a nie ją zamykała.

Dodatkowe informacje dotyczące „My Voice, My Choice: Za bezpieczną i dostępną aborcją” są dostępne na specjalnej stronie internetowej Komisji oraz na stronie internetowej samej inicjatywy pod adresem www.myvoice-mychoice.org.

Dowiedz się więcej

• Rozwijanie dynamiki: finansowanie i strategia stojące za inicjatywą „My Voice, My Choice” – blog forum EIO
• Cierpliwość, zaangażowanie, działanie, odwaga, błędy: formuła prowadząca do zwycięskiej kampanii EIO – blog forum EIO
• Dlaczego influencerzy i liderzy opinii mogą przesądzić o sukcesie albo porażce EIO – blog forum EIO
• Co się stanie po zebraniu miliona podpisów w ramach europejskiej inicjatywy obywatelskiej? – blog forum EIO
• Webinar: Struktura skutecznej kampanii promującej europejską inicjatywę obywatelską, luty 2025 r. – forum EIO