Σταματήστε την εισβολή: Μια στρατηγική που βασίζεται σε δεδομένα κατά των χωροκατακτητικών ειδών της Μεσογείου

Το πρόβλημα:
Η Μεσόγειος Θάλασσα αντιμετωπίζει μια περιβαλλοντική κρίση μέσω της εισροής χωροκατακτητικών ειδών, κυρίως μέσω της διώρυγας του Σουέζ. Το λεοντόψαρο (Pteroismiles)είναι η πιο επείγουσα, αλλά σίγουρα όχι η μόνη, περίπτωση αδηφάγου αρπακτικού με δηλητηριώδη αγκάθια που εξαπλώνεται γρήγορα, αποδεκατίζοντας τους αυτόχθονες πληθυσμούς ψαριών και απειλώντας τις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές, την αλιεία και τον τουρισμό. Η επιστημονική συναίνεση επιβεβαιώνει ότι οι εθνικές, ασυντόνιστες προσπάθειες είναι ανεπαρκείς για την αντιμετώπιση αυτής της διασυνοριακής απειλής.

Το όραμά μας: Μια πανευρωπαϊκή ή ακόμη και μια πανμεσογειακή, προορατική αντίδραση Προτείνουμε
μια αλλαγή προτύπου από την κατακερματισμένη αντίδραση στη συντονισμένη, βασισμένη στα δεδομένα πρόληψη και διαχείριση. Η πρωτοβουλία μας ζητεί ένα πλαίσιο της ΕΕ που αξιοποιεί τη σύγχρονη τεχνολογία και τη δύναμη των πολιτών για την προστασία της κοινής θαλάσσιας κληρονομιάς μας.

Η λύση των τεσσάρων πυλώνων:

Πυλώνας 1: EU-Wide Monitoring & Δίκτυο Ταχείας Αντίδρασης

Τι: Δημιουργία χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ δικτύου επιτήρησης με τη χρήση κεντρικής, φιλικής προς τον χρήστη εφαρμογής και πλατφόρμας για δύτες, αλιείς, επιστήμονες και ακόμη και τακτικούς πολίτες για την αναφορά θεάσεων σε πραγματικό χρόνο.

Γιατί: Οι τρέχουσες προσπάθειες παρεμποδίζονται από ένα κρίσιμο κενό δεδομένων. Όπως καταδεικνύεται από πρόσφατες μελέτες (π.χ. Bottacini et al., 2024· Holmes et al., 2025), η επιστήμη των πολιτών είναι μια αποδεδειγμένη, οικονομικά αποδοτική μέθοδος για την παρακολούθηση των εισβολών και την αποτελεσματική διαχείριση των πόρων.

Πυλώνας 2: Στοχευμένος έλεγχος σε περιοχές υψηλής αξίας

Τι: Χρηματοδότηση και κατάρτιση αδειοδοτημένων «ομάδων ταχείας απομάκρυνσης» για την καταστολή πληθυσμών σε θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές, τουριστικές ζώνες και αλιευτικά πεδία, με τη χρήση καινοτόμων μεθόδων (π.χ. παγίδες πορτοφολιού, Tosunoğlu et al., 2025).

Γιατί: Η επιστήμη δείχνει ότι, ενώ η πλήρης εξάλειψη είναι αδύνατη, οι στοχευμένες θανατώσεις μπορούν να μειώσουν τις τοπικές πυκνότητες κατά περισσότερο από 60 %, προστατεύοντας τα οικονομικά και οικολογικά περιουσιακά στοιχεία (Soares et al., 2025).

Πυλώνας 3: Ενδυνάμωση του Δημοσίου & Δημιουργία Αγορών

Τι: Δρομολόγηση προγραμμάτων κατάρτισης που υποστηρίζονται από την ΕΕ σχετικά με τον ασφαλή χειρισμό και τη μαγειρική προετοιμασία και προώθηση εκστρατειών «Eat the Invader» για την παροχή κινήτρων για την απομάκρυνση.

Γιατί: Η συμμετοχή του κοινού είναι ζωτικής σημασίας για την επεκτασιμότητα. Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι το λεοντόψαρο είναι μια θρεπτική, υψηλής ποιότητας πηγή τροφίμων (Kotsiri et al., 2025), καθιστώντας βιώσιμη και βιώσιμη μια λύση που βασίζεται στην αγορά.

Πυλώνας 4: Αντιμετώπιση της πηγής μέσω της διπλωματίας

Τι: Ανάθεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή της επίσημης συμμετοχής της Αιγύπτου και διεθνών οργανισμών (ΔΝΟ, Σύμβαση της Βαρκελώνης) για την εφαρμογή και την ενίσχυση των μέτρων βιοασφάλειας στη διώρυγα του Σουέζ (π.χ. διαχείριση έρματος, τεχνολογίες φραγμού).

Γιατί: Η εισβολή είναι μια συνεχής διαδικασία. Χωρίς να απευθυνθούμε στην πηγή, τα μέτρα της ΕΕ θα είναι μόνο μια ατελείωτη αμυντική μάχη. Αυτή είναι μια επιτακτική ανάγκη εξωτερικής πολιτικής για την οικολογική ασφάλεια.

Η προστιθέμενη αξία της ΕΕ
Πρόκειται για ένα κατεξοχήν διακρατικό πρόβλημα που κανένα κράτος μέλος δεν μπορεί να επιλύσει μόνο του. Η ΕΕ είναι ο μόνος φορέας που μπορεί:

Δημιουργία ενός τυποποιημένου συστήματος παρακολούθησης σε ολόκληρη την ήπειρο.

- Χρηματοδότηση και συντονισμός των προσπαθειών διασυνοριακής απομάκρυνσης.

Αξιοποίηση του διπλωματικού βάρους για τη διαπραγμάτευση με τους διεθνείς εταίρους.

Διασφάλιση της προστασίας του δικτύου Natura 2000 και της γαλάζιας οικονομίας του.

Κάλεσμα για Ανατροφοδότηση & Συνεργασία
Δημιουργούμεέναν συνασπισμό πολιτών, επιστημόνων, ΜΚΟ και υπευθύνων χάραξης πολιτικής για να βελτιώσουμε αυτή την πρωτοβουλία. Χαιρετίζουμε την εμπειρογνωμοσύνη σας σχετικά με:

Η νομική και τεχνική σκοπιμότητα των προτεινόμενων μέτρων.

Στρατηγικές για την οικοδόμηση ενός ευρύτατου συνασπισμού πολιτών.

Συνδέσεις με βασικούς βουλευτές του ΕΚ και σχετικές Γενικές Διευθύνσεις της ΕΕ (ENV, MARE, RTD).

Μαζί, μπορούμε να αντιστρέψουμε την παλίρροια. Ας κάνουμε τη Μεσόγειο ένα μοντέλο για την προληπτική, συνεργατική διαχείριση χωροκατακτητικών ειδών.